Tag: De Post 21 september 1975

50 jaar geleden, Francisco Maria da Silva, de boze bisschop

Francisco Maria da Silva was een invloedrijke Portugese prelaat die als aartsbisschop van Braga diende tijdens een van de turbulentste periodes in de Portugese geschiedenis.

Zijn leven werd gekenmerkt door een diepgaand geloof, een sterke intellectuele vorming en een onwrikbare houding ten aanzien van de politieke en sociale veranderingen van zijn tijd.

Geboren op 15 maart 1910 in Murtosa, studeerde hij in Rome waar hij een doctoraat in de theologie behaalde.

Op 21 mei 1932 werd hij tot priester gewijd. Zijn kerkelijke loopbaan bereikte een hoogtepunt met zijn benoeming tot hulpbisschop van Braga in 1956 en vervolgens, op 12 december 1963, tot aartsbisschop van Braga.

Als aartsbisschop nam hij deel aan het Tweede Vaticaans Concilie, een gebeurtenis die zijn pastorale beleid diepgaand beïnvloedde.

De meest bepalende episode in zijn leven vond plaats na de Anjerrevolutie van 1974, tijdens de “Hete Zomer” van 1975.

In een context van intense politieke strijd, profileerde hij zich als een uitgesproken criticus van het communisme.

Zijn krachtige toespraak op 10 augustus 1975 in Braga, waarin hij het communisme veroordeelde, wordt gezien als een sleutelmoment in de mobilisatie van het conservatieve noorden van Portugal tegen de linkse revolutionaire krachten.

Naast zijn politieke stellingnames was hij een toegewijde herder voor zijn aartsbisdom.

Aartsbisschop da Silva overleed op 14 april 1977, en liet een complexe nalatenschap na als een geleerde kerkleider en een standvastige verdediger van het geloof in een tijd van grote onzekerheid.

Deze week, 50 jaar geleden, in de Post van 21 september, Rob Out over Veronica aan land.

Op zaterdag 31 augustus 1974, aan het einde van de middag, klonken dramatische woorden over de radio.

Het populaire piratenstation Radio Veronica was aan zijn laatste uur begonnen.

Dj en programmaleider Rob Out hield met verstikte stem een lijkrede, terwijl een tikkende klok de seconden aftelde. Hij hekelde de politieke beslissing die de zeezenders de nek omdraaide en beweerde dat met de dood van Veronica ook ‘een beetje de democratie in Nederland’ stierf.

In het boek ‘Dit was Veronica’ van Auke Kok wordt de geschiedenis van deze zender beschreven.

Een luisteraar noemt het afscheid ‘ronduit pathetisch’. Het stond in schril contrast met Britse zeezenders zoals Radio London en Swinging Radio England, die zeven jaar eerder vrolijk en met opgeheven hoofd de lucht uit gingen.

Zij hadden mooie jaren gekend, veel geld verdiend en de Britse pop- en radiowereld opgeschud.

De dramatische woorden van Out waren ook behoorlijk brutaal, gezien de geschiedenis van de zender.

Drie jaar eerder, op 15 mei 1971, ontplofte er een bom op het zendschip van concurrent Radio Noordzee. Een van de directeuren van Veronica, Bull Verwey, werd tot een jaar cel veroordeeld voor het geven van de opdracht.

De bomaanslag, die gelukkig geen slachtoffers eiste, was een zwarte episode die de populariteit van Veronica flink deed dalen.

Voordien leek de zender, die sinds 1960 geen vlieg kwaad deed, op legalisering te kunnen rekenen.

Maar het geweld maakte in één klap een einde aan die goodwill.

De aanslag was het resultaat van een conflict met Radio Noordzee dat Veronica met geweld het zwijgen op wilde leggen. De zaak werd nog complexer doordat voormalige Veronica-dj’s als Joost de Draaijer en Jan van Veen bij de concurrent aan de slag waren gegaan.

Auke Kok interviewde voor zijn boek tientallen betrokkenen, waaronder dj’s, producers en stafleden.

Zij vertellen hoe Veronica in het begin een saaie zender was met titels als ‘Gevarieerde grammofoonplaten’.

Halverwege de jaren zestig ging het roer om: er kwam een strakke, Amerikaanse programmering met dezelfde dj’s op vaste uren en de iconische Top 40. Joost de Draaijer, een van de bekendste dj’s, beweerde het format in de VS te hebben opgesnoven, maar volgens Kok was die strakke formule in het buitenland al langer bekend.

Tegen het einde van de jaren zestig bouwde Veronica het imago op van een jonge en dynamische zender.

Dit hield ze vast toen ze een legale omroep werd. Dj Lex Harding omschrijft de piratenjaren als ‘letterlijk seks, drugs en rock-‘n-roll.’

Toch draaide Veronica ook Nederlandstalige smartlappen, want die waren populair bij de luisteraars, en hoe hoger de luisterdichtheid, hoe meer reclame-inkomsten.

Bovendien hadden sommige dj’s financiële belangen bij bepaalde platen.

Onder het kabinet-Den Uyl werd de bomaanslag gebruikt als argument om definitief in te grijpen en de zeezenders te beëindigen.

De Telegraaf zag hierin een links complot.

Ondanks het omstreden einde heeft Radio Veronica de Nederlandse popmuziek een goede dienst bewezen.

Het station hielp bands zoals Earth & Fire, Ekseption en Shocking Blue internationaal door te breken.

Zoals dj Will Luikinga het treffend verwoordt: “Wij waren het voorportaal van Europa. Na Amerika en Engeland kwam Veronica.”

Gisteren nog vandaag