Verbond der Vlaamse Oud-strijders – Toen gisteren nog vandaag was

Deze gebeurtenis stond te boek als een van de grootste machtsontplooingen van de Vlaamse beweging tijdens het interbellum en markeerde een belangrijk kantelpunt.

De vereniging was jaren eerder geboren in het slijk van de IJzer, midden in het onbeschrijfelijke leed dat de soldaten destijds als mens en als Vlaming ondergingen.

Het plan voor de organisatie werd destijds ontworpen door figuren als prof. dr. Frans Daels en dr. Jozef Verduyn, die de belangen van de veteranen wilden verdedigen en hun antimilitaristische idealen vorm wilden geven.

Ten tijde van deze grote betoging stond de organisatie onder de dagelijkse leiding van een vastberaden bestuur, met Germain Lefever als algemeen voorzitter, Willem Maris en Joris De Keyser als ondervoorzitters, en Karel De Feyter als algemeen secretaris.

Onder hun impuls trokken tienduizenden deelnemers naar de hoofdstad met een duidelijke agenda.

Enerzijds streden zij voor financiële verbeteringen, aangezien velen achttien jaar na de oorlog nog steeds in armoede leefden.

De VOS had in die periode al aanzienlijke bedragen aan invaliditeitspensioenen en frontstrepenuitkeringen weten te bemachtigen voor haar leden, maar de nood bleef hoog.

Anderzijds was de manifestatie diep politiek gekleurd.

De sfeer was grimmig door de heersende economische crisis en de betoging leidde tot een definitieve breuk met de officiële Belgische oud-strijdersbonden.

Een van de meest opvallende kenmerken van de actie was de leuze ‘Los van Frankrijk’, die op de affiches prijkte.

Deze slogan kwam voort uit de vrees dat België door het militair akkoord van 1920 opnieuw in een vernietigende oorlog zou worden meegesleurd als vazalstaat van de Fransen.

De betogers eisten de opzegging van dit akkoord en pleitten voor een zelfstandige politiek van vrijwillige neutraliteit.

Men verzette zich fel tegen de verlenging van de diensttijd en de verzwaarde militaire lasten.

Deze roep om een eigen koers bleek effectief, want later dat jaar kondigde koning Leopold III inderdaad een nieuwe onafhankelijkheidspolitiek aan waarbij de militaire banden met Frankrijk formeel werden doorgeknipt.

Gisteren nog vandaag

Vandaag 50 jaar geleden, 45e IJzerbedevaart met als thema Europa, Minderheden (2 juli 1972)

Verbiest Aloïs was vanaf zijn 15de jaar bakkersknecht in het Antwerpse en maakte deel uit van de Kajottersbeweging.

In maart 1940 werd Verbist als soldaat opgeroepen, krijgsgevangen genomen en in juni naar huis gestuurd.

In november 1940 ging hij in Duitsland werken en verrichte aldus vrijwillige arbeidsdienst voor de bezetter.

Hij huwde in september 1941 de dochter van de Nijlense oud-strijder Gysemans, lid van het Verbond der Vlaamse Oud-strijders (VOS), maar dit maakte van hem geen Vlaamsgezinde.

Op 20 januari 1943 legde Verbist de eed af als verzetsman in de Nationale Koninklijke Beweging (NKB).

Gegroeid uit een rexistische jeugdgroep werd deze beweging als gevolg van haar onvoorwaardelijke koningsgezindheid slechts gedeeltelijk en moeizaam erkend als verzetsgroepering.

Ondanks dit lidmaatschap en het verlenen van onderdak in zijn eigen bakkerij in Antwerpen aan ondergedoken werkweigeraars (1943), werd Verbist omwille van zijn vrijwillige arbeidsdienst voor de Duitse bezetter niet erkend als burgerlijk verzetsman.

Verbist deed nooit aan gewapend verzet, maar speelde wel een heldhaftige rol bij de bevrijding als brancardier van de in Antwerpen intredende Canadese troepen.

Voor deze daden kreeg hij verschillende medailles.

In 1946 trad Verbist toe tot de uit de NKB ontstane Leopold III-beweging, die vooral optrad bij manifestaties rondom de Koningskwestie.

In 1955 werd hij tewerkgesteld op het ministerie voor arbeidsvoorziening in Brussel.

Daar maakte de achteruitstelling van de Vlamingen hem tot een bewuste flamingant en trad hij toe tot de V.B.

In 1963 sloot hij zich aan bij de Vlaamse Volksbeweging, maar hij vond deze niet radicaal genoeg en vervoegde de Vlaamse Militanten Orde (VMO).

Op verzoek van Wim Maes droeg hij bij talloze amnestie manifestaties steevast zijn eretekens die hij verdiend had bij de bevrijdingsgevechten.

Zo hing hij bij de Bormsherdenking in 1966 als protest zijn decoraties op aan de kerkhofmuur.

In hetzelfde jaar richtte hij met een vijftal andere gewezen verzetslieden en Hubertina Aretz het Vlaams-Nationaal Verbond van Weerstanders en Politieke Gevangenen op.

Sindsdien was Aloïs Verbist een groot ijveraar voor amnestie, die zijn vaak spectaculaire acties met allerlei stunts gepaard liet gaan (hongerstaking, vastketenen met een gewezen oostfronter tot een gevangenisstraf). (Diverse bronnen, De Post van 9 juli 1972 en Patrick Duportail)