Het tiendaagse bezoek van Chroesjtsjov werd een behoorlijke teleurstelling voor president Eisenhower.Het is anno 2019 moeilijk invoelbaar, maar in de hoogtijdagen van de Koude Oorlog was een topontmoeting tussen de leiders van Oost en West een evenement waarbij de wereld als het ware de adem inhield.De kloof was diep, de contacten over en weer waren beperkt. Topontmoetingen kregen daardoor een zware lading. Ze leken een unieke gelegenheid om gevaarlijke patstellingen te doorbreken. Of er konden juiste nieuwe misverstanden rijzen over elkaars intenties en opvattingen – en dan was de wereld nog verder van huis.De soms wat naïeve kijk op wat een top wel of niet kan bereiken, was niet voorbehouden aan de toeschouwers. Ook bij de leiders zelf waren de verwachtingen niet zelden hooggespannen. Zoals bij president Dwight Eisenhower, toen deze zich in de nazomer van 1959 voorbereidde op de komst van Nikita Chroesjtsjov naar de Verenigde Staten, het eerste officiële bezoek van een Sovjetleider aan het hoofdkantoor van het verfoeide kapitalisme.De Amerikaanse president had het bezoek aanvankelijk afhankelijk willen stellen van de mate van voortgang bij de onderhandelingen van de Grote Vier (VS, Groot-Brittannië, Frankrijk, Sovjet-Unie) over wapenbeheersing en de toekomst van Duitsland. Maar toen die stokten, besloot hij de Sovjetleider toch uit te nodigen omdat hij, zoals hij tegen een groep vooraanstaande Republikeinen zei, ‘nog eenmaal een persoonlijke inspanning wilde doen om hem gunstiger te stemmen, al was het maar een klein beetje’.Eisenhower deed er dan ook alles aan om een goede sfeer te creëren voor het bezoek, dat maar liefst tien dagen zou duren. Tegen de zin van zijn naaste militaire adviseurs gelastte hij verlenging van het moratorium op bovengrondse kernproeven.Hij gaf de Amerikaanse VN-ambassadeur Henry Cabot Lodge, een man die als het ware was geboren voor de diplomatie, opdracht om Chroesjtsjov op zijn reis door de VS te vergezellen. Hij bedacht een helikoptervlucht boven de voorsteden van Washington om de Sovjetleider een indruk te geven van de welvaart die juist ook de middenklasse ten deel viel. Hij arrangeerde een gezamenlijk uitstapje naar zijn eigen buitenverblijf in Gettysburg, waar ook zijn kleinkinderen hun opwachting zouden maken. En om te voorkomen dat de Europese bondgenoten zouden denken dat de VS achter hun rug om zaken gingen doen met het Sovjetbewind, ondernam hij drie weken vóór Chroesjtsjovs komst zelf een rondreis langs Bonn, Londen en Parijs. Een trip die overigens een extra bonus voor hem had: voor het eerst werd er gevlogen in de splinternieuwe Air Force One.Er was dus weinig aan het toeval overgelaten toen Chroesjtsjov op 15 september 1959 voet op Amerikaanse bodem zette. Maar de boerse Sovjetleider toonde zich eens te meer een grillig persoon en de dingen liepen herhaaldelijk anders dan Eisenhower had gehoopt. De inhoudelijke besprekingen leverden zeer weinig op. Chroesjtsjov zei niets over de toespraak die hij twee dagen later zou houden tot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en die een pleidooi voor totale ontwapening in vier jaar bleek te bevatten. De helikoptervlucht boven Washington maakte geen indruk, integendeel: de Sovjetleider begon een tirade over kapitalistische verkwisting. Op zijn reis door het land zorgde hij voortdurend voor spektakel. Hij toonde zich verbolgen over het feit dat een bezoek aan Disneyland niet doorging, hij sprak in Hollywood afkeurend over de lichtzinnigheid van de Amerikaanse cinema (maar ging wel met Shirley Mac-Laine en Frank Sinatra op de foto). Het beste verliep nog de trip naar Gettysburg, al hadden de Eisenhowers gemengde gevoelens over Chroesjtsjovs spontane uitnodiging aan de kleinkinderen om Moskou te bezoeken.Het ontging Chroesjtsjov niet dat zijn gastheer teleurgesteld was. Na de laatste gespreksronde zag Eisenhower eruit ‘als iemand die net door het ijs was gezakt’, schreef hij in zijn memoires. Toch vond hij hem een ‘redelijke en bescheiden’ man. Zo bezien had het bezoek beslist een gunstig effect. Van Eisenhowers opvolger John Kennedy kreeg Chroesjtsjov bij de eerste ontmoeting een veel slechtere (en slappere) indruk. En dat leidde tot een van de gevaarlijkste confrontaties in de Koude Oorlog.(Diverse bronnen, Paul Brill en Wikipedia)







