De aanleiding voor de bouw van deze immense dam was de jaarlijkse, zomerse overstroming van de Nijl.

Deze overstromingen waren een tweesnijdend zwaard.

Enerzijds lieten ze vruchtbaar slib achter op de oevers, wat de Nijlvallei tot een van de vruchtbaarste landbouwgebieden ter wereld maakte.

Anderzijds waren ze onvoorspelbaar en richtten ze vaak grote schade aan aan gewassen, dorpen en infrastructuur.

Om de Nijl te temmen en de watertoevoer te reguleren, werd de bouw van een dam noodzakelijk geacht.

De Hoge Aswandam, zoals hij officieel heet, is een kolossaal bouwwerk: 3600 meter lang en 980 meter breed aan de basis.

Per seconde kan er maximaal 11.000 m³ water door de dam worden gesluisd.

Op 21 juli 1970 was de dam voltooid.

Het stuwmeer, dat de naam Nassermeer kreeg, naar de toenmalige Egyptische president Gamal Abdel Nasser, bereikte zijn volledige capaciteit in 1976.

De voordelen van de dam waren in eerste instantie aanzienlijk.

Rond de meren ontstond een bloeiende visindustrie en de dam genereerde in 1998 zo’n 15% van de totale elektriciteitsproductie van Egypte, waardoor veel dorpen voor het eerst toegang kregen tot elektriciteit.

Bovendien behoren de verwoestende overstromingen, maar ook periodes van extreme droogte, tot het verleden.

De landbouw kon hierdoor het hele jaar door plaatsvinden, wat leidde tot hogere opbrengsten.

De aanleg van de dam en het ontstaan van het Nassermeer hadden echter ook een keerzijde.

Duizenden mensen moesten gedwongen verhuizen om plaats te maken voor het stijgende water.

Bovendien moesten waardevolle archeologische vindplaatsen, waaronder de wereldberoemde tempels van Aboe Simbel, met veel moeite en kosten naar hoger gelegen gebieden worden verplaatst.

Het Nassermeer is overigens zo uitgestrekt dat 17% ervan in het buurland Soedan ligt, en men spreekt daar van het Nubiameer.

Op de lange termijn bracht de dam ook ecologische en landbouwkundige problemen met zich mee.

Het Nassermeer is langzaam aan het dichtslibben en geschat wordt dat het binnen vijfhonderd jaar volledig zal zijn veranderd in een uitgestrekte slibvlakte.

Omdat de aanvoer van nieuw sediment wordt geblokkeerd door de dam, erodeert de Nijldelta in rap tempo.

Het noordelijke deel van de Nijl verzilt, waardoor het gebied ongeschikt wordt voor landbouw.

De delta zelf heeft al een groot deel van zijn vruchtbaarheid verloren.

De productie van bakstenen, die traditioneel werd gemaakt van Nijlmodder, is hierdoor sterk afgenomen.

Ook langs de oostelijke Middellandse Zeekust versnelt de erosie, waardoor het land is er 30 km landinwaarts getrokken.

Om de vruchtbaarheid van de landbouwgrond op peil te houden, worden nu enorme hoeveelheden kunstmest gebruikt, wat leidt tot ernstige bodemvervuiling.

Verkeerde irrigatietechnieken verergeren de verzilting van de bodem, een probleem dat nog wordt versterkt door de toenemende verzilting van het Nijlwater zelf.

Het delicate ecosysteem van de Nijl is door de dam dan ook ernstig verstoord en is aan het uiteenvallen.

Ten slotte heeft de constructie van de Aswandam ook tot politieke spanningen geleid.

Omdat het overgrote deel van de Egyptische bevolking in de Nijlvallei woont en afhankelijk is van het Nijlwater, is de controle over de dam van strategisch belang.

Het uitgestrekte Nassermeer vormt een potentiële kwetsbaarheid bij conflicten.

De relaties met buurlanden Soedan en Ethiopië zijn hierdoor complex.

Zeker met deze laatste was er veel onenigheid over de bouw van de nieuwe, immense Grote Renaissancedam in de Blauwe Nijl.

De Grote Renaissancedam ligt in de Blauwe Nijl en is 1,8 kilometer breed en 145 meter hoog en ligt in het noordwesten van Ethiopië.

Met de bouw werd in 2011 een begin gemaakt, en op 1 juli 2020 begon het vullen van het waterreservoir.

De kostprijs voor dit project 4,8 miljard euro.

Om het megaproject te financieren kreeg elke ambtenaar de vraag om een maandloon af te staan.

Op 20 februari 2022 produceerde de eerste turbine commerciële stroom.

Op termijn moet de totale stroomcapaciteit van de stuwdam 6500 megawatt bedragen en de huidige stroomcapaciteit van het land verdubbelen.

Vandaag heeft de dam nog maar een capaciteit van 750 megawatt

(Diverse bronnen, VRTNWS, Wikipedia en foto’s uit De Post van 24 januari 1960)