Schandaal, cel en scherpe uitspraken: hoe Mae West de moraal op zijn kop zette

Mae West zorgde al in de jaren twintig voor flink wat opschudding met haar toneelstuk over een prostituee.

Recensenten noemden het vulgair, grof en amateuristisch. Kranten weigerden soms zelfs de titel te noemen.

Ze spraken van een zwak en onsamenhangend stuk, slecht geproduceerd en slecht gespeeld, of gebruikten termen als ‘een schande’, ‘vies’ en ‘kinderachtig’.

Veel serieuze dagbladen vermeden de titel en schreven over ‘dat bepaalde stuk van Mae West’.

Toch stroomde het publiek toe. Honderdduizenden mensen kwamen kijken en het werd een modeverschijnsel om het stuk te zien.

Morele organisaties en de autoriteiten vonden het te ver gaan. In 1927 viel de politie tijdens een voorstelling binnen en arresteerde West samen met een groot deel van het gezelschap.

De pers reageerde overwegend afwijzend op de inhoud, maar de ophef zelf werd uitgebreid en sensationeel verslagen.

Het proces trok enorme belangstelling. Het gerechtsgebouw trok grote menigten aan; mensen wilden West zien of een handtekening van haar krijgen.

Journalisten waren er in grote getale aanwezig.

De dekking had vaak een sensationeel karakter, met foto’s van West in de rechtszaal, beschrijvingen van haar kleding en houding, en aandacht voor de morele verontwaardiging van de autoriteiten.

Sommige kranten steunden de actie van de politie en zagen de arrestatie als een terechte schoonmaakactie tegen ‘vuil’ op Broadway.

Andere media benadrukten vooral de schaal van de belangstelling en het circusachtige karakter van de zaak.

De rechter veroordeelde haar wegens het corrumperen van de moraal van de jeugd.

Ze kreeg een gevangenisstraf van tien dagen, waarvan ze er acht daadwerkelijk heeft uitgezeten.

In plaats van zich te schamen, maakte ze er een spektakel van.

Ze reed in een limousine naar de gevangenis, droeg zijden ondergoed en gaf interviews.

Veel kranten schreven er uitvoerig over.

West zelf speelde hier handig op in. Toen een journalist haar vroeg wat ze van de situatie dacht, antwoordde ze dat dit haar carrière zou maken.

Die uitspraak werd ook weer opgepikt. Ze zag de hele heisa als de beste reclame die ze kon krijgen.

Begin jaren dertig trok ze naar Hollywood en nam diezelfde uitdagende toon mee.

Haar films werden enorme kassuccessen. Het publiek genoot van haar scherpe, speelse toespelingen op seks en mannen.

Veel mensen vonden het verfrissend en grappig dat een vrouw zo openlijk en zelfverzekerd over verlangen sprak, zonder zich te verontschuldigen.

Tegelijkertijd reageerden critici en morele waakhonden geschokt. Ze noemden haar dialogen te direct, te grof en een gevaar voor de openbare zeden.

De filmindustrie probeerde de uitwassen tegen te gaan met zelfcensuur.

West wist met slimme formuleringen en haar manier van spelen nog veel langs de censuur te loodsen, maar de druk nam toe.

Ze zei dingen als: ‘Kom eens langs om me te zien’, of ‘Als ik braaf ben, ben ik heel braaf, maar als ik stout ben, ben ik beter.’

En ook: ‘Het gaat niet om hoeveel mannen ik heb, maar om hoeveel leven er in hen zit.’

Of de bekende: ‘Als vrouwen de fout in gaan, komen mannen er meteen achteraan.’

Een van haar bekendste opmerkingen was: ‘Is dat een banaan die je draagt of ben je blij me te zien?’

Zulke uitspraken maakten haar razend populair bij een groot deel van het publiek, maar stuitten op felle afkeuring bij anderen.

In 1937 bereikte de tegenreactie een hoogtepunt toen ze op een populaire radiouitzending verscheen.

In een sketch over Adam en Eva en in een gesprek met een buiksprekerpop gebruikte ze opnieuw dubbelzinnige, seksueel getinte opmerkingen.

Direct daarna barstte een storm van protest los.

Religieuze organisaties, vooral katholieke groepen, noemden het godslasterlijk en onzedelijk.

Krantenkoppen spraken van vervuiling van de huiskamer en van een aanval op de fatsoenlijkheid.

De sponsor en het radiostation verontschuldigden zich snel.

De overheid gaf het station een berisping. West werd jarenlang niet meer op de radio gehoord.

Toch bleek uit peilingen onder luisteraars dat een meerderheid van de mensen die de uitzending hadden gehoord er geen bezwaar tegen had en zelfs meer van zulke speelse programma’s wilde.

Zo ontstond een duidelijke kloof. Een deel van de media en de morele autoriteiten zag in haar stijl een bedreiging voor de goede zeden en eiste strengere controle.

Een groot deel van het publiek daarentegen vond haar grappig, modern en bevrijdend. West zelf bleef ervan overtuigd dat de ophef haar alleen maar bekender maakte.

De discussie over wat wel en niet mocht in amusement zou nog jaren voortduren, en haar naam stond daar middenin.