De Vlaamse zangeres, theatermaker en schrijfster Ellen Schoenaerts heeft zich de afgelopen jaren gemanifesteerd als een van de meest eigenzinnige en compromisloze stemmen in de Nederlandstalige muziek.
Zij en acteur Matthias Schoenaerts zijn halfbroer en halfzus; ze delen dezelfde vader, de befaamde Vlaamse acteur Julien Schoenaerts, die kinderen kreeg uit verschillende relaties.
Ellen werd geboren uit zijn relatie met actrice en theatermaakster Nel Rosiers, terwijl Matthias later werd geboren uit zijn relatie met kostuumontwerpster Dominique Wiche.
Beiden groeiden op met het artistieke erfgoed en de erfenis van Julien Schoenaerts in een gelaagd milieu, en vonden elk op hun eigen manier een weg in de podiumkunsten: Matthias in de internationale filmwereld en Ellen in het theater, de literatuur en de muziek, waar ze een volstrekt eigen universum opbouwde, ver weg van gemakkelijke conventies of commerciële formules.
Zelf was ik al vanaf haar eerste album een groot bewonderaar van deze veelzijdige dame.
Die muzikale doorbraak kwam er in november 2012 met het album Feiten, dat ze uitbracht met het Ellen Schoenaerts Kwartet, bestaande uit Liesa Van Der Aa, Tijs Delbeke en Ephraim Cielen. Aangevuld met een resem fantastische gastmuzikanten, onder wie Josse De Pauw en de ganse bezetting van DAAU, sloeg het debuut in als een bom bij critici en fijnproevers.
Het album werd door de pers unaniem lovend onthaald.
Schoenaerts viel op door haar rauwe, ongefilterde eerlijkheid, literaire zeggingskracht en een scherp randje van zelfspot en melancholie.
De teksten snijden diep in thema’s als liefde, verlies, menselijk onvermogen en afscheid; Feiten was bovenal één lange ventilatie van liefdesverdriet om de gebroken relatie met Tom Pintens en existentiële weltschmerz.
Muzikaal zocht ze aansluiting bij de traditie van het betere chanson, maar met een dwarse, bijna punkachtige nuchterheid en arrangementen die evenveel schatplichtig zijn aan indie-rock en klassieke kamermuziek als aan helden als Jacques Brel, Nick Cave en PJ Harvey.
In de jaren die volgden trok ze op tournee met Behoud de Begeerte en verzorgde ze de voorprogramma’s van onder meer Arno en Rufus Wainwright.
Zeven jaar en vele omzwervingen later volgde haar tweede worp: vijf jaar geleden bracht ze het album ‘Vrijblijvend advies’ uit.
Met deze opvolger verdiepte ze haar muzikale en tekstuele signatuur verder. Het album getuigt van een toegenomen muzikale rijpheid, zonder ook maar een greintje van haar karakteristieke weerbarstigheid te verliezen.
Waar het debuut nog sterk gekleurd werd door Brel, Cave en Harvey, liet ze zich ditmaal voornamelijk inspireren door het oeuvre van één artiest wiens repertoire een enorme indruk op haar had nagelaten: Benjamin Biolay. Voor
Voor het album ‘Vrijblijvend advies’ werkte ze opnieuw samen met haar vaste kern, bestaande uit Tijs Delbeke (Warhaus, Balthazar, Roosbeef), Liesa Van Der Aa en Ephraim Cielen (Deadman Orchestra, Ih8 Camera).
Daarnaast leverden muzikanten als Sjoerd Bruil van Millionaire en Dez Mona, Hannes Dhoine van DAAU en Tom Pintens waardevolle bijdragen.
Met Pintens kreeg ze een zoon tijdens hun relatie van 2006 tot en met 2010. Pintens had daarna tot zijn overlijden in augustus 2023 een relatie met actrice Laurence Roothooft, die vorig jaar schitterde in de film Julian, gebaseerd op het hartverscheurende boek van Fleur Pierets.
Inhoudelijk markeert het album een opvallende verschuiving: waar ‘Feiten’ een uiting van verdriet was, klinkt op ‘Vrijblijvend advies’ vooral een ode aan het leven.
Schoenaerts verwoordde het zelf treffend door te zeggen: als ‘Feiten Yin’ is, dan zou ‘Vrijblijvend advies’ Yang moeten zijn.
Er was de voorbije jaren een soort van aanvaarding over haar heen gekomen, vergezeld door dankbaarheid en interne vrijheid.
Naar eigen zeggen moest ze bekennen dat ze het leven, hoe rauw en onvoorspelbaar ook, toch vooral heel erg mooi vindt.
Muzikaal leunt de plaat nog altijd dicht tegen haar debuut aan; het kostte tijd om voor die nieuwe gemoedstoestand een muzikale vertaling te vinden waarin de ziel en de finesse van het eerdere werk bewaard bleven.
Samen met haar hechte kring van virtuoze muzikanten creëerde ze zo een geluid dat zowel kwetsbaar als theatraal aandoet.
Verleden jaar bracht ze haar derde album ‘De Nash Paradox’ uit, waarop opnieuw pareltjes te ontdekken vallen.
Denk maar aan het prachtige nummer ‘Wonderlijk’, het sfeervolle instrumentale ‘I Worry about a Lot’ en het schitterende duet ‘Julie’ met Stef Kamil Carlens.
Naast haar muzikale werk blijft Schoenaerts een veelzijdige theaterpersoonlijkheid.
Haar podiumprésence kenmerkt zich door een intense concentratie en een directe, ontwapenende verbinding met het publiek.
Ze zingt en vertelt alsof er geen vierde wand bestaat, waardoor haar optredens evenzeer theatervertellingen als concerten zijn.
Ellen Schoenaerts bewijst keer op keer dat het Nederlandstalige lied nog altijd rauw, poëtisch en gevaarlijk mooi kan zijn.
