Op woensdag 13 september 1961 gaf VN-secretaris-generaal Dag Hammarskjöld het startsein voor Operatie Morthor.

Het doel van deze missie was om buitenlandse huursoldaten te weren uit de afvallige provincie Katanga, die zich een jaar eerder had afgescheiden.

Hoewel de VN strikt neutraal hoorde te blijven, zag het Katangese bewind de actie als een duidelijke partijkeuze voor de centrale Congolese regering.

Tijdens deze gespannen periode kwam Hammarskjöld zelf om het leven bij een vliegtuigcrash op weg naar onderhandelingen met de Katangese leider Moïse Tshombe.

Waar men destijds aan een ongeluk dacht, doken later sterke aanwijzingen op die wijzen op een doelbewuste aanslag.

Als reactie op het VN-offensief volgde een tegenaanval op de geïsoleerde basis bij Jadotstad, zo’n honderd kilometer van het VN-hoofdkwartier in Elisabethstad.

Daar werd een compagnie van het Ierse 35e bataljon omsingeld door Katangese troepen, gesteund door Belgische, Franse en Rhodesische huurlingen.

Tussen 13 en 17 september 1961 hielden de lichtbewapende Ierse blauwhelmen vijf dagen lang dapper stand.

Pas toen munitie en drinkwater volledig op waren, zagen ze zich op 17 september gedwongen tot overgave.

Bij thuiskomst in Ierland wachtte de mannen echter geen warm welkom.

De publieke opinie zag de overgave en krijgsgevangenschap onterecht als een vernedering, en de verzoeken van commandant Pat Quinlan om zijn manschappen te decoreren werden genegeerd.

Pas een halve eeuw later volgde officiële erkenning en eerherstel van de Ierse overheid. Quinlan maakte dat eerbetoon zelf niet meer mee; hij overleed in 1997.

Het verhaal van deze vergeten strijd werd later verfilmd als ‘The Siege of Jadotville’ met Jamie Dornan in de hoofdrol.

Een indrukwekkend stuk geschiedenis dat na decennia van stilte eindelijk de verdiende erkenning heeft gekregen.