Wetenschappelijke congressen te Gent in april 1936

In april 1936 trokken de wetenschappelijke congressen in Gent opnieuw veel belangstelling.

De geschiedenis van deze bijeenkomsten gaat terug naar 1897, inmiddels 139 jaar geleden, toen in Gent de eerste grote Vlaamse wetenschappelijke bijeenkomst plaatsvond in de vorm van het eerste congres voor natuur- en geneeskunde.

Destijds waren er 23 sprekers en 101 deelnemers, van wie zelfs niet iedereen een universitaire achtergrond had.

De pionier van dit initiatief was Julius Mac Leod (1857-1919), een invloedrijke botanicus en hoogleraar aan de Universiteit Gent.

Hij speelde een cruciale rol in de Vlaamse beweging en zette zich onvermoeibaar in voor de vernederlandsing van het hoger onderwijs.

Zijn visie was dat het volk zich alleen intellectueel en sociaal kon ontwikkelen als wetenschap en onderwijs in de eigen taal werden aangeboden.

Als directeur van de Plantentuin in Gent legde hij met de oprichting van dat eerste congres de basis voor de latere wetenschappelijke congressen.

In 1910 vonden er drie congressen plaats en in 1920 ontstonden de Vlaamse Wetenschappelijke Congressen onder leiding van een gezamenlijke regelingscommissie.

Vanaf 1926 werden verschillende congressen afwisselend in Nederland en bij ons georganiseerd.

In 1934 telde men in Leuven 279 sprekers, waaronder 52 Nederlanders, en bijna 5000 leden.

Toch was er destijds een gebrek aan blijvend contact en continuïteit.

Afzonderlijke wetenschappelijke initiatieven en intellectuele bijeenkomsten misten de gewenste slagkracht.

Er bestond nog geen algemeen centraal kaartsysteem en ook geen tijdschrift.

Daarom werd op 27 januari 1935 de Vereniging voor Wetenschap opgericht als een direct resultaat van de congressen.

Deze vereniging gaf het blad Wetenschap in Vlaanderen uit, dat al in 1936 werd omgedoopt tot Wetenschappelijke Tijdingen.

Hoewel de vereniging in 2004 werd stopgezet, leeft het tijdschrift vandaag de dag nog steeds voort onder de naam WT, al ligt de focus nu volledig op de geschiedenis van de Vlaamse beweging.

In 1936 waren er twaalf congressen gepland, waarbij vooraanstaande Vlaamse geleerden zouden meewerken.

De Vereniging voor Wetenschap probeerde destijds ook de culturele band met Nederland en Zuid-Afrika te versterken.

De foto’s tonen het volgende: 1. De openingsvergadering in de aula van de Universiteit Gent tijdens de toespraak van dr. Van Broekhuizen, gezant van Zuid-Afrika in Den Haag. 2. Dr. Van Broekhuizen spreekt over Zuid-Afrika. Ook een beeld van de eretribune. 3. De boekententoonstelling. 4. Oude kranten op de afdeling dagbladwetenschap. 5. Een tentoonstelling van wetenschappelijke boeken voor de jeugd.

60 jaar geleden, op bezoek bij IPEM in Gent.

Op 1 januari 1963 ziet het Instituut voor Psychoakoestiek en Elektronische Muziek officieel het levenslicht, een samenwerking tussen de Gentse Rijksuniversiteit en de BRT die 23 jaar zal duren.

Corneel Mertens, programmadirecteur van de Belgische Radio- en televisieomroep (BRT), en professor Hubert A. Vuylsteke (1904-1964) van het Laboratorium voor Toegepaste Zwakstroom zijn de initiatiefnemers van het IPEM.

Gisteren nog vandaag

Zij droomden van de oprichting van een elektronische studio waar met behulp van nieuwe elektronische middelen radiofonisch effecten geproduceerd kunnen worden.

Voor de ontwikkeling van nieuwe apparatuur komt de jarenlange ervaring van het technisch personeel van het laboratorium van prof. ir. Vuylsteke van pas.

Gisteren nog vandaag

De heren zien in een elektronische studio ook een prestigeproject: een Belgische elektronische studio moet kunnen concurreren met andere studio’s voor elektronische muziek in Parijs, Keulen en Milaan.

Zo een elektronische studio komt er dus in het nieuw opgerichte IPEM.

Gisteren nog vandaag

In de naam weerklinken de twee pijlers van het nieuwe instituut: wetenschappelijk onderzoek en artistieke praktijk.

Doelstelling van de initiatiefnemers is een vruchtbare kruisbestuiving tussen beide tot stand te brengen.

In de studio kunnen nieuwe muziekstukken worden gecomponeerd en in het laboratorium kan geëxperimenteerd worden met instrumentenbouw en geluidsproductie.

Na de plotse dood van professor Vuylsteke in 1966 wordt musicoloog Jan Broeckx directeur van het IPEM en verhuist het instituut van de faculteit Ingenieurswetenschappen naar de faculteit Letteren en Wijsbegeerte.

Het vindt aanvankelijk onderdak in het Technicum en verhuist in 1966 naar een herenhuis op de Muinkkaai.

Gisteren nog vandaag

De eerste 25 jaar van zijn bestaan zal het IPEM onder impuls van directeur Jan Broeckx en artistieke directeuren en componisten Louis De Meester, Karel Goeyvaerts en Lucien Goethals uitgroeien tot een soort productiestudio met een heel eigen sonoriteit.

Vernieuwende componisten van over de hele wereld zullen er muziek maken.

In 1986 eindigt de samenwerking tussen de UGent en de BRT en gaat het IPEM onder leiding van professoren Herman Sabbe en Marc Leman verder als wetenschappelijk topinstituut.

Het IPEM trekt naar de Rozier en huist sinds 2013 in het Technicum.

Gisteren nog vandaag

De band tussen muziek en maatschappij blijft er centraal staan. (Diverse bronnen, RUG, Foto’s 1964: Foto 2, 4 Louis de Meester, Foto 3 Louis de Meester en Lucien Goethals in het midden)

Vandaag is het precies 74 jaar geleden dat de Slag om het Gravensteen plaatsvond in Gent.

Een groep van 138 studenten, onder wie één vrouw, bezette het Gravensteen, een middeleeuws kasteel in het centrum van de stad, uit protest tegen de verhoging van de bierprijs.

De studenten hadden hun actie goed gepland en mobiliseerden hun medestudenten via briefjes in de universiteitslokalen.

Ze namen een kar vol bedorven fruit en groenten mee en barricadeerden de ingangen van het kasteel.

Ze hingen spandoeken op met leuzen als Uylenspiegel is nog niet dood en Bier aan drie frank de pot.

Gisteren nog vandaag

Het protest verliep aanvankelijk vreedzaam, tot de studenten twee voorbijrijdende politieagenten bekogelden met fruit.

Daarop werd een grote politiemacht, rijkswacht en brandweer opgetrommeld om de studenten uit het kasteel te halen.

Maar de studenten verdedigden zich met fruit en graszoden die ze vanaf de kantelen naar beneden gooiden.

Pas na enkele uren slaagden de ordediensten erin om via een onbewaakte toren boven de poort het kasteel binnen te dringen.

Met hun wapenstokken maakten ze een einde aan het studentenfeest.

De studenten werden niet vervolgd, omdat ze veel sympathie genoten bij het publiek.

De Gentse studenten vieren elk jaar op 16 november de heldhaftige bezetting van hun voorgangers.

Niet met rot fruit, maar wel met trompetten, vlaggen en liters Rodenbach.

In 2012 werd er aan de ingang van het Gravensteen een gedenkplaat onthuld om de Slag om het Gravensteen te herinneren.

Gisteren nog vandaag

Vandaag, 160 jaar geleden, de geboorte van de Gentse uitvinder Leo Baekeland.

Leo Baekeland werd geboren op 14 november 1863 in Gent, als zoon van een herbergier en schoenmaker.

Hij studeerde aan de universiteit van Gent en behaalde op 21-jarige leeftijd zijn doctoraat in de natuurwetenschappen.

Hij trouwde met Céline Swarts, de dochter van zijn professor, en emigreerde in 1891 naar de Verenigde Staten.

Daar richtte hij zijn eigen bedrijf op dat fotopapier produceerde dat bij kunstlicht kon worden ontwikkeld.

Hij verkocht zijn patent op Velox-fotopapier aan Eastman Kodak voor een miljoen dollar.

Met het geld dat hij verdiende, financierde hij zijn eigen chemisch onderzoek naar synthetische materialen.

Hij wilde een vervanger vinden voor schellak, een hars die werd gebruikt voor elektrische isolatie, maar schaars en duur was.

Na veel experimenteren ontdekte hij dat hij door fenol en formaldehyde onder hoge druk en temperatuur te laten reageren, een nieuwe stof kon maken die hard, hittebestendig en veelzijdig was.

Hij noemde deze stof bakeliet en kreeg er in 1909 een patent op. Bakeliet werd al snel een succesvol product dat de basis legde voor de verdere ontwikkeling van kunststoffen.

Leo Baekeland werd multimiljonair door zijn uitvinding van bakeliet.

Hij kreeg ook veel erkenning en onderscheidingen voor zijn werk, zoals de Franklin Medal in 1940.

Hij had echter ook veel conflicten met zijn zoon over het beheer van zijn bedrijf en zijn erfenis.

In 1939 verkocht hij zijn bedrijf aan Union Carbide en trok hij zich terug uit het openbare leven.

Hij werd steeds excentrieker en leefde als een kluizenaar op zijn landgoed in Florida, waar hij een tropische tuin probeerde aan te leggen.

Hij overleed op 23 februari 1944 aan een hersenbloeding in een sanatorium in New York.

Leo Baekeland staat bekend als de vader van de kunststoffen, omdat hij in 1907 het eerste synthetische plastic uitvond: bakeliet.

Bakeliet was een revolutionair materiaal dat gebruikt werd voor allerlei toepassingen, zoals telefoons, radio’s, isolatie, auto-onderdelen en zelfs sieraden.

Bakeliet was ook het begin van een nieuw tijdperk in de chemische industrie, waarin vele andere soorten kunststoffen ontwikkeld werden.

Leo Baekeland was een geniale en ambitieuze uitvinder, die zijn leven wijdde aan het zoeken naar nieuwe oplossingen voor praktische problemen.

Gisteren nog vandaag