50 jaar geleden: van vergeten ragtime-opera tot Top 40-hit: het succes van ‘Aunt Dinah Has Blown The Horn’

Gunther Schuller was een Amerikaanse componist, dirigent, hoornist en jazzhistoricus die er zijn levenswerk van maakte om klassieke muziek en jazz met elkaar te verbinden.

Als grondlegger van de term Third Stream bracht hij beide werelden op een vanzelfsprekende manier samen.

Zijn fascinatie voor de vroege Amerikaanse muziekgeschiedenis leidde in de jaren zeventig tot een herontdekking van Scott Joplin, met als een van de absolute hoogtepunten de heropvoering en plaatopname van diens vergeten ragtime-opera Treemonisha.

Scott Joplin voltooide Treemonisha rond 1911, maar kreeg het werk tijdens zijn leven nooit volwaardig geënsceneerd te zien.

Pas decennia later, in de jaren zeventig, zorgde de heropleving van de ragtime ervoor dat het stuk opnieuw onder de aandacht kwam.

Gunther Schuller maakte een nieuwe, kleurrijke orkestratie die recht deed aan Joplins originele pianopartituur en leidde in 1975 een gerespecteerde en invloedrijke opname met het Houston Grand Opera-orkest en -koor, uitgebracht door Deutsche Grammophon.

‘Aunt Dinah Has Blown The Horn’ vormt het feestelijke en ritmische slotstuk van de tweede akte van Treemonisha.

Het nummer brengt het koor en het orkest samen in een aanstekelijke viering vol ragtime-ritmes, syncopen en gospelachtige vraag-en-antwoordstructuren.

Binnen het orkestarrangement liet Schuller de blazers en het slagwerk sprankelen, waardoor de vrolijke ontlading van het koor nog meer kracht kreeg.

Het nummer bereikte de vijfde plaats in de Nederlandse Top 40.

Bij ons in Vlaanderen was de single niet te bespeuren in de hitlijsten.

Desondanks geldt de uitvoering onder leiding van Gunther Schuller tot op de dag van vandaag als een historische mijlpaal. Schuller bewees met deze opname niet alleen zijn meesterschap als arrangeur en dirigent, maar bezorgde Scott Joplin ook postuum de erkenning als baanbrekend operacomponist.

Het nummer blijft een treffend voorbeeld van de manier waarop vroege Afro-Amerikaanse muziektradities en klassieke opera naadloos in elkaar kunnen overlopen.

35 jaar geleden, Koen Crucke met zijn kerstnummer Vrolijk Kerstfeest.

Het nummer is geschreven door Bart Peeters en Hugo Matthysen. Maar voor de melodie gaan ze terug naar een nummer van de Amerikaanse componist Scott Joplin.

Joplin werd geboren in Linden, Texas, als zoon van Jiles en Florence Joplin, voormalige slaven.

Hij leerde als kind piano spelen en toonde al vroeg muzikaal talent.

Hij kreeg muziekles van de Duitse immigrant Julius Weiss, die hem kennis liet maken met de Europese klassieke muziektraditie.

Joplin verliet zijn ouderlijk huis als tiener en reisde door het zuiden van de Verenigde Staten als rondreizend muzikant.

Hij vestigde zich uiteindelijk in Sedalia, Missouri, waar hij piano speelde in bordelen en clubs en zijn eerste ragtime-composities schreef.

Zijn doorbraak kwam in 1899 met de publicatie van “Maple Leaf Rag”, een van de populairste en invloedrijkste ragtime-nummers aller tijden.

Joplin componeerde talloze andere ragtime-nummers, waaronder “The Entertainer”, “Elite Syncopations” en “Solace”.

Hij schreef ook twee opera’s, “A Guest of Honor” en “Treemonisha”, en een ragtime-ballet.

Joplin streefde ernaar om ragtime te verheffen tot een serieuze kunstvorm en werd door zijn tijdgenoten beschouwd als een serieuze en respectabele componist.

Joplin was dan ook een van de eerste Afro-Amerikaanse componisten die brede erkenning kreeg in de Verenigde Staten.

Hij was een pionier in de uitgeverswereld en richtte zijn eigen uitgeverij op, “Scott Joplin Music Company”.

Hij was een voorvechter van de rechten van Afro-Amerikaanse muzikanten en componisten.

De muziek van Joplin beleefde in de jaren 70 een heropleving, mede dankzij de film “The Sting” (1973), die zijn muziek populair maakte bij een nieuw publiek.

Joplin overleed op 1 april 1917 in New York aan de gevolgen van syfilis.

Hij was 48 of 49 jaar oud.

In 1976 ontving Joplin postuum de Pulitzer Prize voor zijn bijdragen aan de Amerikaanse muziek. Deze onderscheiding was een erkenning van zijn belang en invloed op de ontwikkeling van de Amerikaanse muziek.