Francisco Franco werd op 4 december 1892 geboren in El Ferrol, Galicië, in het noordwesten van Spanje.
Zijn jeugd was moeilijk. Zijn vader, een marineofficier, was vooral bezig met gokken, drinken en vreemdgaan, wat thuis tot voortdurende ruzies leidde.
Uiteindelijk verliet zijn vader het gezin voor een jonge maîtresse in Madrid.
Getekend door deze ervaringen koos Franco zelf een radicaal ander pad: hij was een sober man die roken, drinken, gokken en het bezoek aan kroegen of bordelen meed.
Hoewel hij de marine ambieerde, koos hij in 1907 noodgedwongen voor het leger. Hij was een middelmatige student, maar maakte carrière in het Spaanse protectoraat Marokko.
Zijn optreden tijdens de Rifoorlog (ca. 1921-1926) was meedogenloos.
Nadat hij in 1916 gewond raakte, werd hij bevorderd. Een sleutelrol speelde hij in het Spaanse Vreemdelingenlegioen dat hij omvormde tot een geduchte eenheid.
Het redden van de stad Melilla in 1921 maakte hem tot een nationale held.
In 1923 trouwde hij met Carmen Polo, met wie hij één dochter kreeg.
Toen in 1931 de Tweede Spaanse Republiek werd uitgeroepen, hield Franco zich aanvankelijk afzijdig.
Wel ontstond er frictie toen de republikeinen zijn Militaire Academie sloten.
In de onrustige jaren dertig sloeg hij in 1934 een linkse opstand neer.
Toen het linkse Volksfront in 1936 de verkiezingen won, werd Franco overgeplaatst naar de Canarische Eilanden, wat hij zag als een verbanning.
Dit was de opmaat naar de Spaanse Burgeroorlog, die op 17 juli 1936 uitbrak.
Franco en andere rechtse generaals probeerden de macht te grijpen om te voorkomen dat Spanje ‘links-anarchistisch’ zou worden.
De staatsgreep slaagde deels, wat leidde tot een bloedige oorlog. Franco kreeg cruciale militaire steun van Hitlers Duitsland en Mussolini’s Italië; de republikeinen werden gesteund door Stalins Sovjet-Unie.
De invloed van de communisten binnen het republikeinse kamp zorgde echter voor interne spanningen.
Eind 1938 trok Stalin zijn steun terug, wat het lot van de republiek bezegelde.
Op 1 april 1939 claimden de nationalisten de overwinning.
De nationalisten traden hard op; alleen al in Barcelona werden in enkele dagen 10.000 mensen zonder proces geëxecuteerd.
De oorlog was desastreus, met naar schatting 320.000 doden en 114.000 blijvend vermiste republikeinen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef het fascistische Spanje officieel neutraal.
Hitler en Franco ontmoetten elkaar in 1940, maar naar verluidt had Hitler een hekel aan de Spaanse leider.
Hoewel Franco een lijst met Joodse namen doorspeelde aan Duitsland, diende het neutrale Spanje ook als toevluchtsoord voor ongeveer 200.000 Joden.
Na 1945 bouwde Franco zijn dictatuur uit, wat leidde tot een internationaal isolement.
Hij herstelde in 1947 op papier de monarchie en wees in 1969 Juan Carlos I aan als zijn opvolger.
Francisco Franco stierf op 20 november 1975.
Tot verrassing van velen leidde de nieuwe koning Juan Carlos Spanje naar een democratie.
De erfenis van Franco blijft echter gevoelig; in 2022 werd in Spanje een wet aangenomen die het verheerlijken van Franco en het fascisme verbiedt.
Toen gisteren nog vandaag was 