Vanaf deze week, 90 jaar geleden, verscheen de roman Dientje Goris van de Vlaamse schrijver en dichter Jozef Simons voor het eerste en dit als een wekelijkse feuilleton in het tijdschrift De Stad.

Het boek vertelt het verhaal van Dientje, een jonge vrouw die als dienstmeid gaat werken bij een rijke familie in Antwerpen.

Ze maakt er kennis met de harde realiteit van het stadsleven, de sociale ongelijkheid en de verleidingen van de moderne tijd.

Ze wordt verliefd op een chauffeur, maar die bedriegt haar met een andere vrouw.

Dientje keert terug naar haar geboortedorp, waar ze trouwt met een boerenzoon.

Ze vindt echter geen geluk in haar huwelijk en voelt zich vervreemd van haar omgeving.

Jozef Simons werd geboren op 21 mei 1888 in Oelegem.

Hij volgde een opleiding in handelswetenschappen en werd huisleraar bij de graaf de Brouchoven de Bergeyck.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog diende hij als soldaat en tolk voor het Britse leger.

Hij schreef over zijn oorlogservaringen in zijn bekendste werk Eer Vlaanderen vergaat (1927), een getuigenis van de Frontbeweging.

Hij schreef ook reisverhalen, verhalen over de Kempen, novellen, romans en gedichten.

Hij schreef ook liedteksten voor componisten als Lodewijk De Vocht, Flor Peeters en Armand Preud’homme.

Hij vertaalde ook werken uit het Engels, Spaans, Duits en Nederduits.

Na de oorlog werkte hij als redacteur voor de Boerenbond en later als uitgever bij N.V J. van Mierlo-Proost in Turnhout.

Hij was ook actief in de Vlaamse Beweging, de katholieke zuil en in het sociaal-culturele leven van de Kempen en was voorzitter van de Vereniging van Kempische Schrijvers.

Hij stierf op 20 januari 1948 in Turnhout.

Gisteren nog vandaag

90 jaar geleden, het Kasteel ter Ham in Steenokkerzeel en toen verblijfplaats van ex-keizerin Zita van Oostenrijk (februari 1934)

Het Kasteel ter Ham is een historisch waterslot in Steenokkerzeel, dat al sinds de 13e eeuw bestaat.

Het huidige kasteel werd gebouwd rond 1500 door Filip III Hinckaert, die het domein had gekocht van de familie van Lannoy.

Hij liet het oude stenen kasteel afbreken en een nieuw kasteel optrekken, omgeven door grote vijvers en twee ophaalbruggen.

Het kasteel werd geïnspireerd door het kasteel van Laarne en kreeg een donjonachtig uitzicht met een groot zadeldak, kantelen en een kegelvormige torenspits.

Het kasteel wisselde nog verschillende keren van eigenaar, onder meer de families van Hamme, Brandenburg, Cotereau, Salm, Groesbeek en de Croix.

Het kasteel kende ook verschillende verbouwingen en restauraties, vooral in de 18e en 20e eeuw.

In 1929 werd het kasteel verhuurd aan de voormalige keizerin Zita van Bourbon-Parma en haar gezin, die er tot mei 1940 verbleven.

In 1943 werd het kasteel zwaar beschadigd door een Duitse bom.

In 1955 kocht de gemeente Steenokkerzeel het domein, maar kon het niet onderhouden.

In 1964 werd het kasteel eigendom van de Vlaamse overheid, die het liet restaureren en inrichten als conferentieoord.

Sinds 2014 is het kasteel in erfpacht gegeven aan Optimum C, een expertisecentrum voor ouderenzorg.

In de onmiddellijke nabijheid van het kasteel, op de plaats van de oude kasteelhoeve, werden vanaf 2018 twintig nieuwbouwwoningen opgetrokken.

Vandaag 90 jaar geleden, eedaflegging van Koning Leopold III (23 februari 1934)

Hij volgde zijn vader Albert I op, die een paar dagen eerder was omgekomen bij een klimongeval in Marche-les-Dames.

Leopold III werd geboren op 3 november 1901 in Brussel als oudste zoon van Albert I en Elisabeth.

Hij bracht zijn jeugd door op het kasteel van Laken en kreeg een strenge opvoeding.

In 1914, na het uitbreken van de oorlog, vergezelde hij zijn ouders en verbleef met hen in De Panne.

Van 1915 tot 1919 was hij, met onderbrekingen, leerling in Eton College.

Vanaf 1919 volgde hij in Brussel een militaire opleiding.

Hij huwde in 1926 met prinses Astrid van Zweden, met wie hij drie kinderen kreeg: Josephine-Charlotte, Boudewijn en Albert.

Bij zijn eedaflegging op 23 februari 1934 was hij 32 jaar oud.

De plechtigheid vond plaats in het parlement, in aanwezigheid van de regering, de hoge magistratuur, de diplomatieke vertegenwoordigers en de leden van de koninklijke familie.

Leopold III legde de eed af in de drie landstalen: Nederlands, Frans en Duits.

Hij beloofde de grondwet en de wetten van het Belgische volk te onderhouden en de nationale onafhankelijkheid en de integriteit van het grondgebied te handhaven.

90 jaar geleden, reclame voor de cursus van Dalmeijer’s Volksuniversiteit (februari 1934)

Dit bedrijf, opgericht door de ondernemer en filantroop Jan Dalmeijer, bood een breed scala aan cursussen aan voor mensen die hun kennis en vaardigheden wilden vergroten.

Van talen tot techniek, van kunst tot economie, van psychologie tot politiek, voor elk wat wils.

De cursussen waren betaalbaar, praktisch en toegankelijk voor iedereen, ongeacht leeftijd, geslacht of achtergrond.

De reclame voor het Dalmeijer’s Volksuniversiteit was al even veelzijdig en creatief.

Met pakkende slogans, kleurrijke affiches, radiospotjes en zelfs een eigen tijdschrift wist het bedrijf duizenden mensen te bereiken en te enthousiasmeren.

De diploma’s werden echter niet erkend en dus hadden ze ook geen waarde.

Dalmeijer overleed in 1931 op 54-jarige leeftijd.

90 jaar geleden, reclame voor het voedingssupplement Sanatogen (februari 1934)

Sanatogen was een “hersentonicum” dat in 1898 werd uitgevonden door het Duitse bedrijf Bauer Chemical Company en wereldwijd werd verkocht.

In de VS werd het geadverteerd als een “zenuwhersteller”.

Het product werd in 1915 verboden in Australië tijdens de Eerste Wereldoorlog en een Brits vervangingsmiddel “Sanagen” werd het jaar daarop op de Australische markt gebracht, met de bewering dat het “identiek was aan Sanatogen”.

Het product werd in het begin van de 20e eeuw populair in China en won de gunst van veel beroemde mensen.

Het product bestond uit 95% pure melkeiwit en 5% natriumglycerofosfaat, en werd op de markt gebracht als een “voedingstonicum” dat gemakkelijk verteerbaar en absorbeerbaar was en werd aanbevolen als een effectief middel om het dagelijkse dieet van bloedarme en herstellende patiënten te versterken.

Het merk Sanatogen bestaat nog steeds in het VK als een versterkte wijn, met een alcoholgehalte van 15%.

90 jaar geleden, reclame voor Kruschen Salts in het tijdschrift Ons Volk van februari 1934.

Kruschen Salts was een product dat beweerde rheuma te bestrijden door het bloed te zuiveren en de nieren te stimuleren.

Het bestond uit een mengsel van zes verschillende zouten, waaronder natriumbicarbonaat, magnesiumsulfaat en kaliumchloride.

De reclame beloofde dat een dagelijkse dosis van een theelepel Kruschen Salts in een glas heet water de pijn en de stijfheid van rheuma zou verminderen of zelfs genezen.

Kruschen Salts werd voor het eerst geproduceerd in 1906 in Duitsland door de firma Krusch & Co.

Het product werd al snel populair in Europa en Amerika als een algemeen tonicum voor allerlei kwalen, waaronder rheuma, constipatie, obesitas, huidproblemen en verkoudheid.

Kruschen Salts werd ook gebruikt als een schoonmaakmiddel voor het huis en als een tandpasta.

De reclame voor Kruschen Salts was vaak overdreven en misleidend.

Zo werd er beweerd dat Kruschen Salts het leven kon verlengen, kanker kon voorkomen en zelfs kon helpen bij het afvallen.

Er was echter geen wetenschappelijk bewijs voor deze claims. In feite was Kruschen Salts niets meer dan een laxeermiddel dat tijdelijk een gevoel van welzijn kon geven door het verwijderen van afvalstoffen uit het lichaam.

Kruschen Salts wordt vandaag de dag nog steeds verkocht in sommige landen, zoals Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika.

Het product heeft echter veel concurrentie gekregen van andere laxeermiddelen en voedingssupplementen die beter gereguleerd zijn.

Bovendien zijn er nu veel effectievere behandelingen voor reumatoïde artritis beschikbaar, zoals ontstekingsremmers, immunosuppressiva en biologische geneesmiddelen.

Het gebruik van Kruschen Salts wordt dan ook niet meer aanbevolen voor reumapatiënten.

Kan een afbeelding zijn van 1 persoon en tekst

Vandaag 90 jaar geleden, komt koning Albert I om het leven bij een val van de rotsen in Marche-les-Dames (17 februari 1934)

Koning Albert I werd geboren op Marche-les-Dames in Brussel als de tweede zoon van prins Filips, graaf van Vlaanderen, en prinses Maria van Hohenzollern-Sigmaringen.

Prinses Maria van Hohenzollern-Sigmaringen werd geboren op 17 november 1845 in Sigmaringen, als de jongste dochter van Karel Anton, de laatste regerende vorst van Hohenzollern-Sigmaringen, en Josefine van Baden.

Haar broer Karel werd later koning van Roemenië en haar zus Stefanie werd koningin van Portugal.

Zij trouwde op 25 april 1867 in Berlijn met prins Filips, de tweede zoon van koning Leopold I van België en de jongere broer van koning Leopold II.

Het huwelijk was gearrangeerd door de Britse koningin Victoria, die een nicht was van Leopold I.

Zij stond bekend als zeer vroom en werd door Leopold II soms spottend “Onze Lieve Vrouw van Vlaanderen” genoemd.

Maria verloor twee van haar vijf kinderen: haar dochter Josephine stierf kort na haar geboorte en haar oudste zoon Boudewijn stierf op 21-jarige leeftijd.

Haar jongste zoon Albert volgde zijn oom Leopold II op als koning der Belgen op 23 december 1909.

Albert I leidde het land door de Eerste Wereldoorlog, waarin hij zich onderscheidde door zijn moed en vastberadenheid om de neutraliteit en integriteit van België te verdedigen tegen de Duitse invasie.

Hij stond aan het hoofd van het Belgische leger, dat vier jaar lang standhield aan de IJzer, en bezocht regelmatig de loopgraven om zijn soldaten aan te moedigen.

Hij genoot ook het respect en de bewondering van de geallieerde leiders, zoals de Franse president Raymond Poincaré en de Britse premier David Lloyd George.

Na de oorlog speelde Albert I een belangrijke rol in de vredesonderhandelingen en de wederopbouw van het land.

Hij bevorderde de sociale en economische hervormingen, zoals het algemeen enkelvoudig stemrecht, de achturendag en de sociale zekerheid.

Hij steunde ook de culturele en wetenschappelijke ontwikkeling van België, en was zelf een gepassioneerde alpinist, ontdekkingsreiziger en natuurliefhebber.

Albert I stierf tragisch op 17 februari 1934 bij een klimongeval in Marche-les-Dames, in de Ardennen.

Hij was 58 jaar oud.

Zijn dood schokte het hele land en de wereld.

Hij werd opgevolgd door zijn zoon Leopold III.

Vandaag is het precies 90 jaar geleden dat koning Albert I van België te gast was op de Belgische première van de film Les misérables, gebaseerd op de gelijknamige roman van Victor Hugo.

Niemand kon toen vermoeden dat dit de laatste officiële persfoto zou zijn van koning Albert 1.

De film werd geregisseerd door Raymond Bernard en bestond uit drie delen, die elk een week na elkaar werden uitgebracht in februari 1934.

De hoofdrol van Jean Valjean, de ex-gevangene die zijn leven probeert te beteren, werd gespeeld door Harry Baur, een Franse acteur die bekend stond om zijn veelzijdigheid en expressiviteit.

Raymond Bernard was een Franse regisseur die vooral historische en literaire verfilmingen maakte, zoals Wooden Crosses en The Chess Player.

Hij wordt beschouwd als een van de meesters van de Franse cinema uit de jaren 30.

Zijn versie van Les misérables wordt nog steeds geprezen als de beste en getrouwste adaptatie van het boek, dankzij zijn diepgaande ontwikkeling van de personages en thema’s.

Vandaag 90 jaar geleden, zware rellen in Parijs door de affaire Stavisky (6 februari 1934)

Acha Stavisky kwam ter wereld in 1886 als zoon van een joodse tandarts in Oekraïne.

Hij verhuisde met zijn familie naar Parijs in 1899, waar hij al snel betrokken raakte bij verschillende oplichterijen, soms samen met zijn grootvader.

Na de Eerste Wereldoorlog werkte hij als gigolo en cocaïnehandelaar.

Hij werd meerdere keren veroordeeld tot gevangenisstraf.

In 1926 bedroog hij een effectenmakelaar in Parijs voor miljoenen francs.

Hij werd aangehouden en na anderhalf jaar in voorarrest werd hij tijdelijk vrijgelaten in afwachting van zijn proces.

Na zijn vrijlating veranderde Stavisky zijn naam van Sacha in Serge Alexander en pakte vanaf dan de zwendel grootscheeps aan.

Hij richtte een trits nieuwe maatschappijen met bekende personen in de directie.

Zij moesten hun naam en sociale status aan het bedrijf geven, maar hadden geen macht en zeker geen expertise.

Investeerders werden zo overgehaald hun geld in zijn bedrijven te stoppen.

Een van zijn bedrijven maakte houten koelkasten die geen elektriciteit nodig zouden hebben en daardoor goed waren voor koloniaal Afrika.

De koelkasten werkten natuurlijk niet.

Stavisky fêteerde politici en rechters en kreeg daardoor ondersteuning

Van deze politici werd gezegd: “ze zijn mannen van woorden in plaats van actie, en van ambitie in plaats van idealen “.

Stavisky gebruikte een piramidespel om zijn investeerders te misleiden.

Hij richtte een nieuw bedrijf op met het geld dat hij van de vorige investeerders had gekregen.

Zo hield hij de schijn op dat hij winstgevend was.

Maar dit kon natuurlijk niet eeuwig doorgaan en eind 1933 stortte zijn imperium.

Stavisky had een plaatselijke bank in Bayonne opgericht met de hulp van de burgemeester.

Hij leende geld bij zijn eigen bank en dit met als onderpand nepjuwelen.

Komt daarbij, om deze leningen terug te betalen, gaf hij obligaties uit die werden gesteund door de minister van arbeid.

Maar toen de obligaties eind 1933 moesten worden afgelost, was er geen geld meer.

De bank werd aangeklaagd en Stavisky sloeg op de vlucht naar Chamonix.

Op 8 januari probeerde de politie hem te arresteren, en terwijl ze de deur van zijn chalet forceerden, schoot Stavisky zich zelf door het hoofd.

Zowel de links als rechtse pers geloofde dit niet en negen van de tien Fransen dacht dat Stavisky was vermoord om te voorkomen dat de namen van medeplichtige politici bekend zouden worden.

De bankfraude in Bayonne bracht de frauduleuze praktijken van Stavisky aan het licht.

Hij leek onaantastbaar te zijn door zijn connecties met machtige personen en door omkoping van politie, rechters en politici.

De Action Française, een extreemrechtse en antisemitische groep, eiste dat de verantwoordelijken in de regering en overheid zouden worden ontmaskerd.

De Action Française was een autoritaire beweging die oud-strijders vereerde en al jaren de democratische instellingen aanviel.

De affaire Stavisky gaf hen een nieuwe aanleiding om onrust te stoken.

De politieke crisis in Frankrijk escaleerde in januari 1934.

Vooral omdat de premier, Chautemps, van de liberale Radicale Partij, weigerde een onderzoek in te stellen.

De Action Française, beschuldigde daarom de regering van medeplichtigheid en eiste haar aftreden.

Dit leidde daardoor tot een golf van protesten en geweld in Parijs, die duurden van 9 tot 29 januari.

Verschillende andere rechtse organisaties, zoals de Crois de Feu en de Solidarité Française, sloten zich aan bij de Action Française om de regering omver te werpen.

De situatie werd zo ernstig dat Chautemps op 27 januari ontslag nam.

Daladier, ook van de liberale Radicale Partij, vormde een nieuwe regering op 29 januari 1934.

Daladier probeerde de socialisten te paaien voor zijn kabinet door Chiappe, de politieprefect van Parijs, te laten oppakken.

Chiappe werd namelijk door de socialisten beschuldigd van extreemrechtse sympathieën en mogelijke betrokkenheid bij de Stavisky-affaire.

Dit leidde tot grote verontwaardiging bij rechts.

Op 5 februari organiseerde de Croix de Feu een betoging in Parijs.

De volgende dag, toen het kabinet-Daladier zou worden beëdigd, wilde de Croix de Feu een massale protestactie houden tegen het parlementaire systeem.

De geruchten dat de regering Senegalese soldaten zou inzetten tegen de betogers versterkten de woede bij rechts.

Een grote menigte, waaronder leden van fascistische organisaties, verzamelde zich op 6 februari aan de oever van de rivier, tegenover het parlementsgebouw dat door een brug verbonden was.

Ze gooiden projectielen naar de politieagenten die de brug bewaakten.

De politie slaagde er niet in om de menigte te verspreiden.

De demonstranten vielen de paarden aan met stokken met scheermesjes en gooiden knikkers om ze te laten struikelen.

Rond acht uur ’s avonds probeerden de fascisten de brug over te steken om het parlement te bereiken.

Er ontstond een vuurgevecht tussen de politie en de aanvallers.

De brug bleef echter in handen van de politie en de menigte trok zich tegen middernacht terug.

Er waren 15 doden en ruim 1400 gewonden.

De volgende dag bood de één dag oude regering van Daladier haar ontslag aan.

Er werd nu een rechtse regering gevormd onder Gaston Doumerge, een socialisten hater.

Petain, de maarschalk uit de Eerste Wereldoorlog en collaborateur in de tweede, werd minister van oorlog.

De rechtse groeperingen waren tevreden en de demonstraties namen af.

De affaire Stavisky was niet de oorzaak van de crisis in de Franse politiek, maar wel een symptoom ervan.

Het toonde aan hoe corrupt en zwak de Derde Republiek was, en hoe verdeeld en gepolariseerd de Franse samenleving was.

Het was een voorbode van de donkere tijden die zouden volgen (Ons Volk 7 januari 1934)