De zanger kwam op 15 juni 1941 ter wereld in Brooklyn, New York, onder de naam Harry Edward Nelson III.

Als twaalfjarige verhuisde hij naar Californië. Aanvankelijk ging hij aan de slag bij een bank, maar via het schrijven van nummers en het inzingen van demotapes rolde hij stap voor stap de muziekbusiness in.

Toen hij in 1967 een contract tekende bij RCA Records, verscheen zijn debuutalbum Pandemonium Shadow Show.

Bij het grote publiek sloeg de plaat amper aan, maar recensenten waren lovend en niemand minder dan John Lennon ontpopte zich tot een vurige fan.

Nilsson viel in die periode trouwens behoorlijk uit de toon.

Terwijl de hippiecultuur hoogtij vierde, droeg hij een gekleed kostuumvestje en een kort, keurig geknipt blond kapsel.

Heel wat collega-artiesten scoorden intussen hits met zijn composities, onder wie Three Dog Night en The Monkees.

Op zijn volgende langspeler, Aerial Ballet, zette hij zijn eigen versie van ‘Everybody’s Talkin”, een nummer van Fred Neil.

Die single werd een schot in de roos, belandde in de Amerikaanse top tien en deed dienst als de soundtrack van John Schlesingers film Midnight Cowboy uit 1969.

In november 1971 bracht hij met Nilsson Schmilsson zijn zevende studioalbum uit, waarmee hij definitief doorbrak.

Waar zijn eerdere werk vooral werd geprezen door collega-muzikanten zoals The Beatles, wist hij met dit project een miljoenenpubliek te bereiken zonder zijn kenmerkende eigenzinnigheid te verliezen.

Het geldt dan ook nog altijd als het artistieke hoogtepunt uit zijn oeuvre.

De opnames vonden grotendeels plaats in de Trident Studios in Londen onder leiding van producer Richard Perry.

Nilsson stond bekend om zijn complexe vocale arrangementen en barokke pop, maar Perry stuurde doelbewust aan op een toegankelijker en steviger pop- en rockgeluid.

Die dynamiek tussen de perfectionistische producer en de impulsieve zanger leverde spanningen op, maar resulteerde in een opmerkelijk veelzijdig album waarop Nilssons vocale bereik van ruim drie octaven volledig tot zijn recht kwam.

Het album opent met de energieke rocktrack ‘Gotta Get Up’, maar het was de meeslepende ballad ‘Without You’, oorspronkelijk geschreven door Pete Ham en Tom Evans van Badfinger, die de wereld veroverde.

Nilssons emotionele vertolking werd een wereldwijde nummer één-hit, voerde de Amerikaanse Billboard Hot 100 aan en bezorgde hem in 1972 een Grammy Award voor beste mannelijke popzang.

Daarnaast bevatte de plaat volstrekt contrasterende stijlen, zoals de minimalistische noveltysong ‘Coconut’, waarin hij met verschillende stemmetjes zingt over een eenvoudige, eentonige baslijn, en het rauwe, bijna schreeuwende hardrocknummer ‘Jump into the Fire’, beroemd om zijn scheurende bassolo.

Zowel commercieel als kritisch was Nilsson Schmilsson een triomf. In de Verenigde Staten gingen er meer dan een miljoen exemplaren van over de toonbank; het bereikte de derde plaats in de Billboard 200 en behaalde de gouden status.

Met zijn mix van tedere melodieën, zwarte humor en onvervalste rockenergie bewees het album dat een artiest commercieel succes kon behalen zonder artistieke compromissen te sluiten, waarmee het een klassieker van de vroege jaren zeventig werd.

Tijdens de jaren tachtig hield Nilsson het voor bekeken in de muziekwereld, mede door permanente schade aan zijn stembanden.

Begin jaren negentig volgde een zware tegenslag toen zijn manager met al zijn geld ging lopen en een faillissement dreigde.

Een hartaanval in 1993 hield hem niet tegen om opnieuw muziek te schrijven en de studio in te duiken.

Nauwelijks enkele dagen na de allerlaatste opnames van zijn nooit verschenen album Papa’s Got a Brown New Robe werd een tweede hartaanval hem fataal.

Harry Nilsson mocht amper 52 jaar oud worden.