60 jaar geleden, de wetteloosheid in Katanga en de rest van Congo, ondanks de aanwezigheid van de Uno troepen.

De geschiedenis van de uno troepen in Congo in de jaren 60 is een verhaal van interventie, conflict en tragedie.

De uno troepen werden naar Congo gestuurd na de onafhankelijkheid van België in 1960, om de orde te herstellen en de eenheid van het land te bewaren.

Maar al snel raakten ze betrokken bij een complexe burgeroorlog, waarbij verschillende facties streden om de macht en de controle over de rijke grondstoffen van Congo.

Een van de belangrijkste figuren in deze strijd was Patrice Lumumba, de eerste democratisch verkozen premier van Congo.

Hij was een nationalistische leider die opkwam voor de rechten en belangen van de Congolese bevolking.

Hij werd echter tegengewerkt door zowel binnenlandse als buitenlandse krachten, die hem beschouwden als een bedreiging voor hun belangen.

Lumumba werd afgezet door een staatsgreep onder leiding van Joseph-Désiré Mobutu, met steun van België en de Verenigde Staten.

Hij werd vervolgens gevangengenomen en vermoord in januari 1961, onder verdachte omstandigheden.

De moord op Lumumba veroorzaakte een internationale crisis en leidde tot een escalatie van het geweld in Congo.

Verschillende provincies, waaronder Katanga en Zuid-Kasaï, verklaarden zich onafhankelijk van de centrale regering in Leopoldstad (nu Kinshasa).

De uno troepen probeerden deze afscheidingen te verhinderen en te onderdrukken, maar stuitten op hevig verzet van de Katangese gendarmes, die gesteund werden door Belgische huurlingen en mijnbedrijven.

De uno troepen werden ook beschuldigd van partijdigheid en schendingen van de mensenrechten.

De uno missie in Congo duurde vier jaar, van 1960 tot 1964, en kostte het leven aan meer dan 250 uno soldaten en duizenden Congolezen.

Het was de grootste en duurste uno operatie tot dan toe, maar slaagde er niet in om een duurzame vrede en stabiliteit te brengen in Congo.

Het land bleef geteisterd worden door politieke instabiliteit, economische achteruitgang en sociale onrechtvaardigheid.

De uno troepen trokken zich terug uit Congo in juni 1964, nadat ze erin geslaagd waren om de territoriale integriteit van het land te herstellen, maar zonder een echte oplossing te bieden voor de dieperliggende problemen. (Panorama 29 oktober 1963)

Gisteren nog vandaag

Gister nog vandaag

Het is vandaag exact 60 jaar geleden dat Patrice Lumumba, voormalig eerste minister van de Democratische Republiek Congo, vermoord werd.

Zo schreef de pers er toen over in Vlaanderen en Nederland en vreemd genoeg was de Vlaming, maar op de hoogte van deze moord bijna een maand na de feiten.

Het is namelijk pas op 13 februari 1961 dat de Katangese minister Godefroid Moenongo verklaarde dat Patrice Lumumba is overleden.

Volgens zijn verklaring gebeurde dit na een ontsnapping poging van Patrice Lumumba.

Onmiddellijk na zijn verklaring kwam het tot verschillende protestbetogingen bij Belgische ambassades.

In Joegoslavië, Polen en Egypte kwam het tot geweld: in Belgrado sloegen demonstranten het interieur van de ambassade kort en klein, in Warschau mishandelden ze personeel en in Caïro staken ze de ambassade in brand.

België eiste schadevergoeding en verbrak de diplomatieke betrekkingen toen Nasser die weigerde.In februari 2002 gaf de Belgische overheid toe “onmiskenbare verantwoordelijkheid te hebben gehad in de gebeurtenissen die tot Lumumba’s dood hebben geleid”, al wilde men niet de volledige verantwoordelijkheid opnemen.

De parlementaire onderzoekscommissie, bijgestaan door deskundigen Emmanuel Gerard, Luc De Vos, Jules Gérard Libois en Philippe Raxhon, vond dat een aantal vooraanstaande Belgen (al dan niet direct) een rol hadden gespeeld in de moord op Lumumba.

Er werd echter geen doorslaggevend bewijs gevonden dat de moord zelf in opdracht gebeurde van de Belgische autoriteiten.

In juli 2002 werden er door de Verenigde Staten documenten vrijgegeven die de rol van de CIA in de moord op Lumumba onthulden.

De CIA zou Lumumba’s tegenstanders gesteund hebben met geld en politieke ondersteuning, en in Mobutu’s geval met wapens en militaire training.

Ook zou er van de CIA uit een moordenaar op pad zijn gegaan met de missie om Lumumba te vergiftigen.

Hij wierp zijn wapens echter in de rivier en zou de moord alsnog niet uitgevoerd hebben. Lumumba werd uiteindelijk toch geëxecuteerd door Katangese separatisten, al dan niet in opdracht van. (Diverse bronnen, Wikipedia en De Post 28 februari 1961)

60 jaar geleden, sfeerbeelden van de grimmige Congocrisis in de Post van 8 november 1960

Op 14 september 1960 verscheen legerleider Mobutu op het hoogste politieke toneel.Gesteund door de CIA, die in Lumumba een gevaar zag wegens zijn samenwerking met de Russen, pleegde Mobutu een coup en ‘ontsloeg’ Lumumba en Kasavubu.

Het zou het begin van het einde blijken van Patrice Lumumba

.Lumumba werd onder huisarrest geplaatst, waar hij eind november uit werd vrijgelaten.

Op 1 december werd hij in Kasai opgepakt door soldaten loyaal aan Mobutu. Lumumba werd overgeleverd aan zijn politieke vijanden in Katanga.

Na publieke vernederingen (het opeten van zijn eigen toespraken voor het oog van de pers) verdween hij.

Enkele weken later werd duidelijk dat Lumumba was vermoord.In 2001 zou een Belgische onderzoekscommissie vaststellen dat Patrice Lumumba doodgeschoten was door Congolese soldaten, vermoedelijk met medeweten van Belgische officieren.

De eerste premier van onafhankelijk Congo zou na zijn dood in stukken zijn gesneden, begraven, weer opgegraven en in zuur opgelost.

De ‘Congo-crisis’ zou zich voortslepen tot 1965, toen Mobutu wederom de macht greep, ditmaal om die tot 1997 vast te houden.

De VN lanceerden nog verschillende militaire interventies om verdere desintegratie van Congo te voorkomen en de honderdduizenden ontheemden te beschermen.

VN-baas Hammarskjöld zou het niet allemaal meer meemaken: in de nacht van 17 op 18 september 1961 overleed hij toen het vliegtuig waar hij in zat neerstortte in Congo.

De oorzaak van de crash is nooit opgehelderd.