Marie Gevers: van kasteel Mussenborg tot de literaire wereld

De Vlaamse schrijfster Marie Gevers bracht een groot deel van haar leven door op het kasteel Mussenborg in het Antwerpse Edegem.

Ze groeide op in een welgesteld gezin als dochter van een Antwerpse suikerfabrikant, die in 1907 overleed, en van een moeder, die de dochter was van een voormalige burgemeester van Boom en in 1923 overleed.

In plaats van naar een traditionele school te gaan, kreeg Marie thuis degelijk privéonderwijs.

Haar literaire pad kreeg een beslissende wending door haar vriendschap met Rite Cranleux, een nichtje van dichter Emile Verhaeren.

Via haar leerde Gevers Verhaeren persoonlijk kennen.

Aangemoedigd door zowel Verhaeren als Max Elskamp begon ze met dichten.

Gisteren nog vandaag

Al in 1907 debuteerde ze met drie gedichten in het Brusselse tijdschrift Durendal, waarna Verhaeren ervoor zorgde dat haar poëzie ook een plek kreeg in het toonaangevende Franse tijdschrift Mercure de France.

Hoewel haar debuutbundel Missenbourg al in 1914 voltooid was, verscheen deze pas in 1917.

In 1931 maakte ze de overstap naar proza met haar eerste roman La comtesse des digues, later vertaald als De dijkgravin.

Hierna liet ze de poëzie achter zich en legde ze zich volledig toe op romans en kinderboeken.

Haar werk had vaak een autobiografische en licht filosofische ondertoon.

Met een gevoelige, nauwgezette blik bracht ze het Vlaamse plattelandsleven tot leven, vooral rond de Scheldestreek, waardoor ze vaak gerekend wordt tot de heimatliteratuur.

Ze schetste op tedere en nostalgische wijze het reilen en zeilen op haar geliefde kasteel Mussenborg en het landelijke bestaan aan het begin van de twintigste eeuw.

Gisteren nog vandaag

Daarnaast bouwde Gevers een sterke reputatie op als vertaalster naar het Frans.

Ze vertaalde klassiekers zoals Hollands Glorie van Jan de Hartog en boeken van bevriende auteurs, waaronder Moeder, waarom leven wij? van Lode Zielens en diverse werken van Felix Timmermans.

Timmermans verzorgde op zijn beurt de illustraties bij haar kinderverzen in Almanach perpétuel des jeux d’enfants / Chansons de Marie Gevers.

Ook de bekende sprookjes van koningin Fabiola werden door haar naar het Frans overgezet.

In 1975 overleed Marie Gevers op 91-jarige leeftijd.

Haar kist werd bijgezet in de familiegrafkelder op de begraafplaats van Edegem, de plek waarmee haar leven en werk altijd zo nauw verbonden bleven.

Gisteren nog vandaag

Gisteren nog vandaag

De eerste steenlegging op 7 juni 1931 als startpunt van de Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdesbasiliek in Edegem.

De Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdesbasiliek in Edegem is onlosmakelijk verbonden met de grot die Peter-Jan Van Aelst liet bouwen.

Toen de grot een enorm succes werd en de bestaande Sint-Antoniuskerk te klein bleek voor de groeiende parochie en de vele bedevaarders, ontstond de noodzaak voor een nieuw en groter gebedshuis.

De kerk werd tussen 1931 en 1933 gebouwd naast de grot, naar een ontwerp van architect Louis De Vooght.

Het is een opvallend bouwwerk in neobyzantijnse stijl, herkenbaar aan de indrukwekkende centrale koepel van beton en een zestig meter hoge toren.

De eerste steen van de Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdesbasiliek in Edegem werd op 7 juni 1931 gezegend en gelegd door kardinaal Van Roey, die de kerk op 1 mei 1933 ook officieel inwijdde.

De afwerking van het interieur, met onder meer muurschilderingen van Paul Wante, nam nog enkele jaren in beslag en werd pas vlak voor de Tweede Wereldoorlog voltooid.

Gisteren nog vandaag

Hoewel de inwoners van Edegem het gebouw vanaf het begin al de basiliek noemden vanwege de imposante architectuur, kreeg de kerk deze eretitel officieel pas veel later.

Ter gelegenheid van het vijfenzeventigjarig bestaan van de kerk in 2008 verleende paus Benedictus XVI haar de officiële status van basilica minor.

De bouw van deze basiliek was destijds een gigantische investering van bijna drie miljoen Belgische frank.

Dit astronomische bedrag werd grotendeels verzameld door de vrijgevigheid van de lokale bevolking en gulle weldoeners zoals mevrouw Farcy-Van Ael.

Deze vrome dame was de weduwe van een vermogende industrieel en trad op als een belangrijke mecenas die diverse religieuze projecten financieel ondersteunde.

Haar aanzienlijke bijdrage was essentieel om de ambitieuze plannen van de architect volledig te kunnen realiseren.

Gisteren nog vandaag

Gisteren nog vandaag

De geschiedenis van de grot en de basiliek in Edegem begon in 1883, toen J.P. Van Aelst op zijn grond een exacte kopie van de grot in Lourdes liet bouwen.

Hij deed dit voor zijn ongeneeslijk zieke dochter Maria Carolina, voor wie de reis naar Frankrijk te zwaar was.

Hoewel de rotsen uit Namen werden aangevoerd en zij er dagelijks kon bidden, mocht een genezing helaas niet baten.

Na de inzegening in 1885 bleef de plek in familiebezit, tot de erven Van Aelst de grot in 1924 overdroegen aan de parochie.

Gisteren nog vandaag

De enorme toeloop van bedevaarders van heinde en verre zorgde al snel voor grote drukte in het dorp.

Bezoekers arriveerden te voet, met de tram of via het toenmalige station van Edegem.

Deze gebeurtenis leidde tot de bloei van talloze cafés, hotels en marktkramen met religieuze artikelen in de Hovestraat.

De overlast was echter zo groot dat de lokale veldwachter vaak de hulp van de gendarmerie uit Kontich nodig had om de orde te handhaven.

Vandaag de dag bestaan zowel de grot als de later gebouwde basiliek nog steeds als een stil en herkenbaar rustpunt in het hart van de gemeente.

Deze week 55 jaar geleden maakte Vlaanderen kennis met een nieuw restaurantconcept, namelijk Mister G.B. in Edegem, de allereerste vestiging van de Grand.

Het concept was uniek, want het combineerde een self-service restaurant met een afhaalbalie en een koffieshop.

Het doel? Beter zijn dan de concurrent, Lunch Garden van de Sarma-Nopri groep.

Begin jaren zeventig werd Mister G.B. omgedoopt tot Resto G.B., terwijl de concurrentie ook niet stilstond.

Sarma-Nopri was overgenomen door de Amerikaanse warenhuisketen J.C. Penney, die fors investeerde in hypermarkten.

Bij elk van die hypermarkten werd een Lunch Garden restaurant gebouwd, wat het succes van die keten verder stimuleerde.

Uiteindelijk begon het marktaandeel van Sarma echter te dalen en in 1987 verkochten de Amerikanen de keten aan de GIB Group, die was ontstaan uit de fusie van de voormalige concurrenten.

Omdat de Lunch Garden-restaurants zo succesvol waren, besloot de GIB Group in 1996 om Resto G.B. en Lunch Garden samen te voegen onder de naam Lunch Garden.

Daarna wisselde het bedrijf verschillende keren van eigenaar.

In 2002 werd het gekocht door de investeringsgroep Carestel, die het twee jaar later alweer aan privé-investeerders verkocht.

In 2009 kwam het in handen van het Amsterdamse investeringsfonds H2.

In 2012 begon Lunch Garden een samenwerking met Total om wegrestaurants te openen.

In 2015 terug een nieuwe overname toen H2 het bedrijf verkocht aan het Brits-Nederlandse private equity fonds Bregal Freshtream.

De verplichte sluitingen tijdens de coronapandemie in 2020 brachten Lunch Garden echter in ernstige financiële problemen.

Op 20 januari 2025 vroeg de keten het faillissement aan, maar maakte slechts twee dagen later een doorstart.

Het Antwerpse investeringsfonds CIM Capital nam het bedrijf gedeeltelijk over, waardoor 41 van de 62 restaurants open konden blijven en 430 van de ongeveer 800 medewerkers hun baan behielden(foto’s van 13 september 1970)

50 jaar geleden, te gast bij de Vlaamse schrijfster Marie Gevers in haar kasteel Mussenborg te Edegem (Antwerpen)

50 jaar geleden, Vlaanderen maakt kennis met restaurant Mister G.B

Deze nieuwe zaak was gelegen op de Prins Boudewijnlaan in Edegem en was de eerste self-service restaurant Mister G.B van de keten Grand Bazar Entreprises. (Vanaf 1974, na de fusie van Grand Bazar met À l’innovation (in de volksmond Innovation) en Au Bon Marché ging het bedrijf verder onder de naam GIB Group.

Het concept bestond uit drie delen, een self-service restaurant, Take Out waar men hapjes kon kopen om mee te nemen naar huis en een koffieshop.

Het was de bedoeling om er een betere self-service restaurant van te maken, dan de concurrent Lunch Garden van de groep Sarma-Nopri.

Begin de jaren zeventig veranderde Mister G.B van naam en ging de keten verder onder de naam Resto GB.

Sarma-Nopri was eind de jaren zestig overgenomen door de Amerikaanse warenhuisketen J.C. Penney.

Deze keten investeerde fors in Sarma en de eerste Sarma-hypermarkten werden gebouwd.

Hier werd de nadruk vooral op kwaliteit gelegd.

Bij de hypermarkten werd telkens een Lunch Garden-restaurant voorzien.

Eind 1976 hadden de Amerikanen 79 Sarma-warenhuizen en 205 Nopri-supermarkten in hun bezit.

Het marktaandeel van Sarma begon echter achteruit te gaan en de Amerikanen verkochten Sarma-Nopri in 1987 aan de GIB Group.

Gezien het succes van de Lunch Garden-restaurants, besliste de GIB groep in 1996 om Resto GB en Lunch Garden te fusioneren tot Lunch Garden-restaurants.

In 2002 werd Lunch Garden gekocht door de investeringsgroep Carestel, die de naam Lunch Garden behield, maar sleutelde aan het concept.

In 2004 verkocht Carestel echter Lunch Garden weer aan privé-investeerders.

In 2009 werd het overgenomen door het Amsterdamse investeringsfonds H2.

In 2012 startte men een samenwerking met Total voor de uitbreiding van het aantal wegrestaurants naast Total-tankstations, waarbij de Café Bonjour-restaurants van Total worden omgebouwd naar Lunch Gardens.

In 2015 verkocht H2 Lunch Garden aan de Brits-Nederlandse private equity fonds Bregal Freshtream. (Diverse bronnen, Wikipedia en de Post van 13 september 1970)