Up With People was een bijzondere internationale jeugdorganisatie die in 1965 werd opgericht door J. Blanton Belk. Belk, voluit John Blanton Belk Jr., werd geboren op 4 februari 1925 in Orlando en groeide op in Richmond als zoon van een presbyteriaanse predikant.

Na zijn dienst bij de Amerikaanse marine tijdens de Tweede Wereldoorlog zette hij zich jarenlang in voor de Moral Re-Armament-beweging, afgekort MRA.

Deze internationale spirituele beweging was al in 1938 gelanceerd door de lutherse predikant Frank Buchman en ging uit van vier morele absoluten: eerlijkheid, zuiverheid, onzelfzuchtigheid en liefde.

Volgens MRA lag de wereldcrisis op het morele vlak en kon verandering van het individu de hele maatschappij transformeren. Belk wilde in de turbulente jaren zestig de jeugdige energie echter op een frissere, positievere manier kanaliseren via muziek en reizen, ver weg van de strakke religieuze toon van het vroege MRA.

Tijdens een internationale jeugdbijeenkomst op Mackinac Island in Michigan ontstond in 1965 de eerste Sing-Out, het zaadje waaruit Up With People groeide.

Drie jaar later, in 1968, werd het initiatief officieel losgekoppeld als een aparte, apolitieke en niet-confessionele educatieve non-profitorganisatie.

Dit gebeurde naar verluidt met aanmoediging van voormalig president Dwight Eisenhower. Belk leidde het geheel tot 1991 als voorzitter en president, en bleef nadien als oprichter en emeritus voorzitter betrokken.

Zijn drijfveer vatte hij krachtig samen: wie in angst leeft, bouwt muren, maar wie in vrijheid gelooft, bouwt bruggen.

De samenstelling maakte de formatie uniek in de wereld.

Een groep telde rond de driehonderd studenten en jongvolwassenen tussen de 18 en 25 jaar, afkomstig uit tal van landen.

Zij kregen precies één jaar de kans om mee te doen, waarna een nieuwe lichting het stokje overnam.

Samen zetten ze een wervelende show neer van zo’n twee uur. Het muzikale repertoire reikte van rock, jazz en country tot folk, waarbij de zangers werden bijgestaan door ervaren gitaristen en drummers.

De teksten gingen over universele thema’s zoals liefde, actuele maatschappelijke vraagstukken en rassengelijkheid, waarbij de zaal steevast werd aangespoord om mee te doen.

Ook zonder muzikaal talent was je welkom om mee te trekken, bijvoorbeeld achter de schermen als technicus, promotor of in een andere ondersteunende rol. Iedereen droeg op eigen wijze bij aan het reizende gezelschap.

Het reistempo lag hoog: per jaar legde de groep meer dan 35.000 kilometer af langs zo’n zestig steden.

De jongeren verbleven telkens hooguit drie dagen bij lokale gastgezinnen, wat zorgde voor een unieke onderdompeling in het dagelijks leven ter plaatse.

Het doel oversteeg dan ook puur amusement; het ging om ontmoeting, wereldburgerschap en educatie.

Een speciale opleidingscoördinator greep elke halte aan om deskundigen te laten spreken over lokale economie en cultuur, en organiseerde bezoeken aan bedrijven, musea en historische stadskernen.

Hoewel Up With People een non-profitorganisatie was die meestal kosteloos optrad en opbrengsten aan goede doelen schonk, veranderde het financiële plaatje voor de leden door de jaren heen.

Waar het in het begin werd voorgesteld als een nagenoeg gratis avontuur, gefinancierd door sponsors en kaartverkoop, werd vanaf de jaren zeventig een eigen bijdrage gevraagd.

Dat begon rond 1972 bij 2.400 dollar (destijds zo’n 2.200 euro), wat gecorrigeerd voor inflatie vandaag neerkomt op ruim 19.000 dollar of circa 17.300 euro.

In 1982 liep de vraagprijs op naar circa 5.300 dollar (destijds ongeveer 5.200 euro), wat vandaag eveneens goed is voor rond de 18.500 dollar, oftewel circa 16.600 euro.

In latere decennia schommelde het collegegeld veelal tussen de 10.000 dollar (ongeveer 9.000 euro) en 17.000 dollar (ongeveer 15.200 euro) per jaar of semester, waardoor deelnemers naar hedendaagse maatstaven al gauw rekening moesten houden met tienduizenden euro’s.

Ondanks beurzen en lokale fondsenwerving moesten de meesten dan ook flink sparen of sponsors zoeken om de reis te kunnen bekostigen.

De wereldwijde impact door de decennia heen was desondanks gigantisch.

Tienduizenden jongeren uit ruim honderd landen deden mee en spreken achteraf over een ervaring die hun zelfvertrouwen, leiderschap en interculturele blik voor het leven heeft gevormd.

In totaal werden via de optredens, gastgezinnen en meer dan drie miljoen uur aan vrijwilligerswerk miljoenen mensen bereikt.

Ook in de popcultuur liet de groep sporen na: door spectaculaire optredens tijdens de Super Bowl-halftime in 1976, 1980, 1982 en 1986 legde Up With People de basis voor het hedendaagse, grootschalige muziekspektakel tijdens de pauze van de finale.

Toch bleef de groep niet vrij van kritiek.

In de roerige jaren zestig zagen sommigen het als een braaf, steriel tegenwicht voor de heersende tegencultuur en protestbewegingen.

De immer aanwezige glimlach, de uniforme kleding, het hechte gemeenschapsleven onderweg en de nadrukkelijke moraal riepen bij buitenstaanders geregeld associaties op met een sekte, ook al profileerde de organisatie zich officieel als niet-sektarisch en open voor iedereen.

Bovendien bleek het intensieve model economisch kwetsbaar.

Na eerdere financiële crises, onder meer in het jaar 2000, viel in 2024 definitief het doek voor de rondreizende casts.

Door stijgende kosten, teruglopende deelnemersaantallen en te weinig sponsorgeld moest het bestuur het zogeheten VOICES-programma stopzetten.

Het tijdperk van de klassieke tourbussen is daarmee voorbij, maar het verhaal kreeg in 2025 een nieuw vervolg met de lancering van de Up with People Foundation.

Deze stichting richt zich nu op het ondersteunen van kleinschalige lokale initiatieven, projecten van oud-deelnemers en muziekprogramma’s, waardoor de idealen van ontmoeting en verbinding blijven voortleven.