Catherine Ringer: de ontembare stem en ziel van Les Rita Mitsouko

De Franse muziekwereld verliest met Catherine Ringer een van haar meest markante, grensverleggende en flamboyante persoonlijkheden.

De zangeres, performer en drijvende kracht achter het legendarische duo Les Rita Mitsouko overleed in de nacht van op 68-jarige leeftijd aan de gevolgen van een agressieve vorm van kanker.

Geboren in 1957 als dochter van de Frans-Poolse kunstenaar Sam Ringer, dompelde ze zich al op jonge leeftijd onder in de avant-gardistische kunstscene.

Haar vader was van Pools-Joodse afkomst en overleefde negen verschillende concentratiekampen tijdens de Tweede Wereldoorlog, waaronder Auschwitz.

Deze zware familiegeschiedenis inspireerde later het opgewekt klinkende nummer ‘Le Petit Train’ uit 1988, dat in werkelijkheid verwijst naar de deportatietreinen.

Voordat ze doorbrak in de popwereld, experimenteerde ze volop met theater, zang en dans.

Tussen 1976 en het begin van de jaren tachtig speelde ze daarnaast, vaak onder pseudoniemen als Lolita da Nova of Betty Davis, in een reeks erotische en pornografische films.

Tot haar bekendere titels uit die periode behoren de cultklassieker Body Love van Lasse Braun uit 1977, met muziek van Klaus Schulze, en films als La Fessée, Corps brûlants, Paradise, Rien ne vaut la première fois en Lingeries intimes.

Ze zag dit destijds als een vorm van lichamelijke vrijheid en een manier om in haar levensonderhoud te voorzien, en heeft deze periode later nooit verloochend.

Toen Serge Gainsbourg haar in 1986 tijdens de live-uitzending van Mon Zénith à moi probeerde te kleineren met opmerkingen over dit vroege acteerwerk, diende ze hem onverschrokken en fel van repliek, wat haar tot een icoon van feministische weerbaarheid maakte.

Eind jaren zeventig ontmoette Catherine haar artistieke en levenspartner Fred Chichin tijdens een theaterproductie.

Op een eenvoudige viersporenrecorder in hun kleine Parijse appartement namen ze hun eerste nummers op, waarna ze optraden in alternatieve clubs en kraakpanden.

Samen vormden ze een formatie die aanvankelijk Rita Mitsouko heette, een samensmelting van de voornaam van onder meer Rita Hayworth en het Japanse woord voor geheim, tevens de naam van een parfum van Guerlain.

Omdat het publiek dacht dat dit haar artiestennaam was, voegden ze er Les aan toe om te benadrukken dat het om een duo ging. Begin jaren tachtig lieten ze een frisse, ontregelende wind door het Franse muzieklandschap waaien.

Hun unieke crossover van new wave, postpunk, funk, rock en traditioneel Frans chanson sloeg in als een bom.

In 1984 brak het duo definitief door met de monsterhit ‘Marcia Baïla’, een bitterzoete ode aan de overleden Argentijnse danseres en choreografe Marcia Moretto, bij wie Catherine dansles had gevolgd en die in 1983 op 32-jarige leeftijd aan borstkanker overleed.

De vernieuwende videoclip, met ontwerpen van Jean Paul Gaultier en Pierre et Gilles, belandde later zelfs in collecties van het Centre Pompidou en het Museum of Modern Art in New York.

Ringers elastische stemgeluid, theatrale voordracht en gedurfde outfits gaven klassiekers als ‘Andy’, ‘C’est comme ça’ en ‘Les histoires d’A’ een volstrekt eigen identiteit.

Het invloedrijke nummer ‘C’est comme ça’, afkomstig van het succesvolle album The No Comprendo uit 1986, draaide inhoudelijk om innerlijke rusteloosheid, twijfel en het onvermijdelijke, grillige verloop van het leven en de liefde, waarbij de titelzin fungeert als een nuchtere berusting in de chaos van emoties waar men geen controle over heeft.

Het duo werkte internationaal samen met onder meer producer Tony Visconti en het Amerikaanse cultduo Sparks, terwijl filmmaker Jean-Luc Godard hun opnamesessies voor The No Comprendo vastlegde in zijn speelfilm Soigne ta droite.

Op het album Système D uit 1993 schitterde ze bovendien in een duet met de Amerikaanse zanger Iggy Pop.

Toen Chichin in het najaar van 2007 plotseling overleed aan kanker, zette Ringer de concertreeks moedig voort als een eerbetoon aan haar partner.

Ook daarna bleef ze onvermoeibaar optreden en muziek maken.

In 2011 bracht ze haar eerste soloalbum Ring n’ Roll uit, gevolgd door platen zoals Chroniques et fantaisies.

Haar solowerk en podiumpresentatie bleven niet onopgemerkt: ze viel meermaals in de prijzen en werd in 2012 bekroond met een Victoire de la Musique voor beste vrouwelijke artiest.

Daarnaast speelde ze het repertoire van Les Rita Mitsouko voor nieuwe generaties en liet ze zich horen in poëtische en literaire theaterprojecten.

Catherine Ringer laat drie kinderen na, bij wie het creatieve talent nadrukkelijk voortleeft.

Dochter Simone en zoon Raoul richtten samen de band Minuit op, en Raoul stond de afgelopen jaren bovendien regelmatig als gitarist naast zijn moeder op het podium.

Dochter Ginger Romàn bouwde intussen een succesvolle loopbaan op als actrice in film en theater.

Ringer zal herinnerd worden als een ontembare pionier die conventies tartte en Franse popmuziek verrijkte met durf, kleur en grenzeloze expressie.