Vandaag acht jaar geleden namen we afscheid van Aretha Franklin: het meeslepende levensverhaal van de ‘Queen of Soul’

Aretha Franklin zag op 25 maart 1942 het levenslicht in Memphis als dochter van een baptistenpredikant.

Ze groeide op in Detroit, waar haar muzikale talent al op zeer jonge leeftijd tot bloei kwam in het kerkkoor van haar vaders New Bethel Baptist Church.

Haar jeugd werd echter gekenmerkt door een snelle opeenvolging van ingrijpende gebeurtenissen.

Op veertienjarige leeftijd werd ze al voor het eerst moeder van een zoon, Clarence, vernoemd naar zijn vader.

Slechts een jaar later schonk ze het leven aan haar tweede zoon, Edward, van een andere vader.

Omdat Franklin haar zangcarrière verder moest uitbouwen, nam haar grootmoeder de dagelijkse zorg voor de twee jongens op zich.

Met de volle steun van haar vader verhuisde ze in 1960 naar New York.

Een demoband belandde op het bureau van John Hammond, de vermaarde ontdekker van Billie Holiday, die haar meteen een platencontract bezorgde bij Columbia Records.

Nog datzelfde jaar verscheen haar debuutsingle ‘Today I Sing the Blues’, een jaar later gevolgd door het album ‘Aretha’.

In de vroege jaren zestig boekte ze bescheiden successen met nummers zoals ‘Rock-a-bye Your Baby with a Dixie Melody’ en ‘Operation Heartbreak’.

Hoewel de grote hitstream toen nog uitbleef, doopte een radiodj in Chicago haar in die periode al om tot ‘The New Queen of Soul’.

Op persoonlijk vlak koos ze in 1961 voor een huwelijk met Ted White, wat tegen de wil van haar vader in ging.

White nam de rol van manager over van haar vader, en in 1964 verwelkomden ze hun zoon Ted Junior.

Achter de schermen ging het er stormachtig aan toe; volgens intimi werd Franklin door haar echtgenoot fysiek mishandeld.

In 1966 dwong White haar om Columbia Records te verlaten en te tekenen bij Atlantic Records.

Deze overstap luidde haar definitieve doorbraak in.

In april 1967 bracht ze bij haar nieuwe label de single ‘Respect’ uit, een bewerking van een nummer van Otis Redding.

Het album groeide niet alleen uit tot een gigantische hit, maar ook tot het officieuze volkslied van de Civil Rights Movement.

Franklin werd de stem van zwart Amerika genoemd.

Hoewel ze zelden meeliep in protestmarsen, gebruikte ze haar bekendheid om grote menigten te trekken, geholpen door de hechte vriendschap tussen haar vader en Martin Luther King.

In 1968 verzilverde ze twee Grammy Awards voor ‘Respect’ en veroverde ze de hitlijsten met de feministische klassieker ‘Think’.

Ze schreef geschiedenis door als tweede zwarte beroemdheid ooit, na Martin Luther King, de cover van Time Magazine te sieren.

Privé bleef het echter roerig.

Haar huwelijk met Ted White liep definitief op de klippen, wat eind 1968 leidde tot een scheiding.

Daarna kreeg ze een knipperlichtrelatie met haar roadmanager Ken Cunningham.

Uit deze relatie werd hun zoon Kecalf geboren, een naam gevormd door de initialen van beide ouders.

Vanaf 1976 raakte haar carrière tijdelijk in een slop.

Voor het eerst in acht jaar greep ze naast de Grammy’s, haar verkoopcijfers bij Atlantic Records zakten in en het album ‘Sweet Passion’ werd een commerciële en artistieke tegenvaller.

Na twaalf jaar beëindigde ze haar samenwerking met Atlantic en stapte ze over naar Arista Records.

Haar grote terugkeer kwam er in 1980 dankzij een geslaagde cover van ‘What a Fool Believes’ van The Doobie Brothers, kort daarna gevolgd door een iconische rol in de filmklassieker ‘The Blues Brothers’.

Toch werd ze opnieuw geconfronteerd met tegenslagen.

Het overlijden van haar vader en een traumatisch vliegtuigongeval, dat resulteerde in een hardnekkige vliegangst en agorafobie, (mensen met agorafobie ervaren intense angst of paniek in situaties buiten hun vertrouwde thuisomgeving), dwongen haar om zich tijdelijk uit het openbare leven terug te trekken.

In 1985 maakte ze een sterke comeback met de plaat ‘Who’s Zoomin’ Who?.

Op dat succesvolle album blonk ook haar krachtige samenwerking met Eurythmics uit.

Het feministische duet ‘Sisters Doin’ It for Themselves’, opgenomen met Annie Lennox, groeide uit tot een wereldwijde pop- en R&B-hit die de kracht van beide zangeressen perfect bundelde.

Ook op persoonlijk vlak kreeg ze terug zware klappen te verwerken: haar tweede huwelijk met acteur Glynn Turman strandde officieel in 1984, na een scheiding van tafel en bed in 1982.

Daarnaast verloor ze haar naaste familieleden aan de gevolgen van kanker; haar jongere zus Carolyn overleed in 1988 op 43-jarige leeftijd aan borstkanker, haar broer Cecil, die tevens haar manager was, overleed in 1989 op 49-jarige leeftijd, en haar oudere zus Erma overleed in 2002 op 64-jarige leeftijd aan keelkanker.

Een van de meest opvallende hoogtepunten uit deze periode was haar samenwerking met George Michael.

In januari 1987 brachten ze het ijzersterke duet ‘I Knew You Were Waiting (For Me)’ uit.

Voor George Michael, die net de groep Wham! had verlaten, was het een droom die uitkwam om met zijn idool te zingen.

Het nummer werd een wereldwijd succes en veroverde de eerste plaats in zowel de Amerikaanse Billboard Hot 100 als de Britse hitlijsten.

Het leverde Franklin haar allereerste Britse nummer 1-hit op en de twee mochten er in 1988 zelfs een Grammy Award voor Best R&B Performance by a Duo or Group mee in ontvangst nemen.

Ondanks alle persoonlijke beproevingen bleef de erkenning voor haar muzikale oeuvre gigantisch.

Naast een indrukwekkende reeks Grammy Awards voor beste r&b-zangeres, werd ze geëerd met een Grammy Legend Award (1991) en een Lifetime Achievement Award (1994).

In 1997 schreef ze geschiedenis als de eerste vrouw die werd opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame.

Twee jaar later ontving ze de National Medal of Arts, de hoogste artistieke onderscheiding in de Verenigde Staten.

Een absoluut hoogtepunt in haar latere carrière was haar optreden tijdens de inauguratie van president Barack Obama in 2009.

Eind 2010 werd bekend dat er alvleesklierkanker bij haar was vastgesteld.

Na langdurige speculaties in de media liet de zangeres weten dat ze de ziekte had overwonnen en zich weer volledig op haar muziek wilde richten.

Dat onderstreepte ze met het album ‘A Woman Falling Out of Love’ in 2011.

In 2014 volgde ‘Aretha Franklin Sings the Great Diva Classics’, waarop haar krachtige versie van Adeles ‘Rolling in the Deep’ hoge ogen gooide.

In 2017 kondigde ze haar pensioen aan, niet lang na het uitbrengen van het album ‘A Brand New Me’ met The Royal Philharmonic Orchestra.

Een geplande reeks afscheidsconcerten moest ze helaas grotendeels afzeggen vanwege haar broze gezondheid.

Want de kanker stak opnieuw de kop op.

Na een periode waarin ze thuis door haar naasten werd verzorgd, overleed Aretha Franklin op 16 augustus 2018 op 76-jarige leeftijd in haar woning in Detroit, omringd door haar familie en vrienden.

Met haar overlijden kwam er een einde aan het leven van een van de allergrootste en meest invloedrijke stemmen uit de muziekgeschiedenis.

Naast haar indrukwekkende levensloop zijn er heel wat bijzondere weetjes die de unieke persoonlijkheid van de Queen of Soul illustreren.

Zo stond Franklin bekend als een buitengewoon begenadigd pianiste, een talent dat ze zichzelf grotendeels op het gehoor aanleerde zonder formeel noten te leren lezen.

Haar iconische status werd na haar overlijden nogmaals bevestigd toen het prestigieuze tijdschrift Rolling Stone haar uitriep tot de allerbeste zangeres aller tijden.

Ook haar extreme vliegangst zorgde voor opmerkelijke situaties; vanaf de jaren tachtig weigerde ze absoluut om nog in een vliegtuig te stappen, waardoor ze al haar tournees aflegde in een speciaal aangepaste, luxueuze touringcar en optredens buiten Noord-Amerika zo goed als uitgesloten waren.

Haar legendarische optreden op de begrafenis van Martin Luther King in 1968 onderstreepte haar diepe verbondenheid met de burgerrechtenbeweging, terwijl haar muzikale veelzijdigheid op briljante wijze bleek toen ze tijdens de Grammy Awards van 1998 op het allerlaatste moment inviel voor de zieke Luciano Pavarotti en moeiteloos het klassieke operastuk ‘Nessun Dorma’ ten gehore bracht.

Tot slot bezat ze een heel eigenzinnige gewoonte tijdens concerten: vanwege slechte ervaringen in haar beginjaren eiste ze steevast dat ze voor elk optreden contant werd uitbetaald, waarna ze haar goedgevulde handtas gedurende het hele concert op of naast de vleugel liet staan

45 jaar geleden, te gast bij Charlton Heston en zijn vrouw Lydia Clarke.

Charlton Heston en zijn vrouw Lydia Clarke waren een Amerikaans acteurskoppel dat bekend werd door hun rollen in films als The Ten Commandments, Ben-Hur en The Greatest Show on Earth.

Ze ontmoetten elkaar op de Northwestern-universiteit en trouwden in 1944.

Ze bleven samen tot de dood van Heston in 2008.

Gisteren nog vandaag

Ze hadden twee kinderen: Fraser Clarke Heston, die ook acteur en regisseur werd, en Holly Heston Rochell, die advocaat werd. Naast acteren hielden ze zich ook bezig met fotografie, theater en activisme.

Ze steunden de burgerrechtenbeweging van Martin Luther King en waren lid van de National Rifle Association.

Lydia Clarke overleed in 2018 op 95-jarige leeftijd aan de gevolgen van een longontsteking.

Gisteren nog vandaag

60 jaar geleden, te gast bij Albert Luthuli winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede 1960

Doordat zijn grootvader al opperhoofd was van een stam werd hij in een relatief bevoorrechte positie geboren.

Luthuli’s vader was de tweede zoon van zijn vader en werd geen opperhoofd, maar missionaris in het toenmalige Rhodesië.

Luthuli was het derde kind van het gezin.

Luthuli’s vader stierf toen hij ongeveer 7 jaar was.

Het gezin keerde terug naar zijn geboortegrond.

60 jaar geleden, te gast bij Albert Luthuli winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede 1960

Luthuli genoot zijn basisopleiding vervolgens in de plaatselijke missieschool.

Hij werd onderwijzer.In 1927 trouwde Luthuli op 29-jarige leeftijd met een van zijn collega’s.

Samen hebben zij zeven kinderen gekregen.Luthuli volgde een theologische studie aan de Adams Mission Station in Groutville.

Na zijn studie sloot hij zich aan bij het ANC en begon hij te ijveren voor gelijke rechten voor de zwarte bevolking in Zuid-Afrika.

Geheel in de lijn van zijn christelijk geloof en de leer van het ANC zette hij zich in voor een geweldloze oplossing van dit probleem.

Hij werd hierin ook beïnvloed door de leer van geweldloosheid van Mahatma Gandhi, die rond de eeuwwisseling in Zuid-Afrika had gewoond en de Indische bevolking aldaar kennis had laten maken met zijn leer.

60 jaar geleden, te gast bij Albert Luthuli winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede 1960

In 1920 werd hij dominee binnen de methodistische Kerk.

In 1933 werd Luthuli gevraagd stamhoofd (chief) te worden van een Zoeloe-stam, waar zijn oom ook chief van was geweest.

Na lang aarzelen aanvaardde hij in 1935 het ambt.

In 1948 kwam de apartheidsregering onder Daniel François Malan aan de macht.

De situatie voor de zwarte bevolking die al niet rooskleurig was, werd nu nog ernstiger vanwege de door de regering ver doorgevoerde segregatie.

In 1952 werd Luthuli door de overheid als Chief van de Zoeloes ontslagen.

Kort daarop werd Luthuli tot president van het ANC gekozen.

De regering verbood daarop het ANC voor twee jaar.

Toen die twee jaar verstreken waren werd het verbod opnieuw met 2 jaar verlengd.

Hij verwierf een groot gezag onder zowel de zwarte als blanke bevolking.

De Zuid-Afrikaanse regering legde hem meerdere malen een spreekverbod op, maar dit belette hem niet zijn werk voort te zetten.

In 1959 werd hem verboden zijn woonplaats Stanger te verlaten.

Vanuit zijn woonplaats steunde hij onder meer de Amerikaanse dominee Martin Luther King, die op zijn beurt door zowel Gandhi als Luthuli was beïnvloed.

Hoewel een jongere generatie zwarte nationalisten binnen het ANC vond dat geweld onvermijdelijk was geworden, verzette Luthuli zich heftig tegen iedere vorm van geweld.

In 1960 werd hem de Nobelprijs voor de Vrede toegekend.

Hendrik Verwoerd, de Zuid-Afrikaanse premier, zag zich onder druk van de publieke opinie genoodzaakt om het reisverbod voor Luthuli op te heffen, zodat hij de Nobelprijs halverwege 1961 in ontvangst kon nemen in Oslo.

In 1967 bezweek hij aan de gevolgen van een treinongeluk.

Zijn invloed onder jongere nationalisten was toen al afgenomen.

De laatste jaren winnen zijn ideeën over geweldloosheid echter weer aan populariteit. Luthuli werd opgenomen in de exclusieve Orde van de Ster van het Zuiden.

De Republiek Zuid-Afrika eerde hem in 2003 door een Orde van Luthuli in te stellen. (Diverse bronnen, De Post 19 november 1961 en Wikipedia)

60 jaar geleden, te gast bij Albert Luthuli winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede 1960