Kate Bush: een halve eeuw eigenzinnige vertelkunst

Ze zag het levenslicht op 30 juli 1958 in Bexleyheath, in het Engelse graafschap Kent.

Ze groeide op in een hecht en creatief gezin op een historische boerderij in East Wickham. Haar vader was arts en een verdienstelijk pianist, terwijl haar Ierse moeder haar liefde voor traditionele volksmuziek en dans doorgaf.

Samen met haar oudere broers John en Paddy, die respectievelijk poëzie schreven en traditionele instrumenten bespeelden, ontstond al vroeg een vruchtbare artistieke voedingsbodem.

Op elfjarige leeftijd begon ze zichzelf piano aan te leren en al snel vloeiden daar eigen composities uit voort.

Halverwege de jaren zeventig kwam een bandje met haar vroege opnames via een bevriende familie terecht bij David Gilmour, de gitarist van Pink Floyd.

Gilmour raakte diep onder de indruk van haar talent en financierde een professionele studiosessie waarin zij onder meer het nummer ‘The Man with the Child in His Eyes’ opnam.

Dankzij deze kwalitatieve opnames bood platenmaatschappij EMI haar in de zomer van 1976 een contract aan.

Het label gaf haar bewust de tijd om te rijpen, waardoor ze zich twee jaar lang intensief kon toeleggen op zangtechniek en danslessen bij choreograaf Lindsay Kemp.

In januari 1978 verscheen haar debuutsingle ‘Wuthering Heights’, geïnspireerd door de gelijknamige roman van Emily Brontë.

Een maand later, in februari 1978, volgde haar debuutalbum ‘The Kick Inside’.

In maart 1978 bereikte ‘Wuthering Heights’ de eerste plaats in de Britse hitlijsten, waarmee ze de eerste vrouwelijke artiest werd die met een zelfgeschreven compositie de Britse nummer één-positie wist te behalen.

In november van datzelfde jaar bracht EMI onder grote commerciële druk al haar tweede langspeler uit, ‘Lionheart’, voorafgegaan door de single ‘Hammer Horror’.

In april en mei 1979 ondernam ze The Tour of Life, een Europese concertreeks waarin ze muziek, mime, dans en theater met elkaar verweef.

Voor deze optredens construeerde haar geluidsteam een vroege draadloze headsetmicrofoon met behulp van een metalen kleerhanger, zodat ze ongehinderd over het podium kon bewegen terwijl ze zong.

Wat ze toen nog niet wist, was dat dit ook meteen haar laatste grote concertreis zou zijn.

Ondanks het succes en de artistieke waardering bleek de veeleisende tournee fysiek en mentaal zo uitputtend dat ze besloot om zich voortaan hoofdzakelijk op het studiowerk te richten.

Vanaf september 1980, met het verschijnen van het album ‘Never for Ever’, nam ze steeds meer de artistieke teugels in handen en scoorde ze hits met ‘Babooshka’, ‘Army Dreamers’ en ‘Breathing’.

Na de veeleisende periode rond ‘The Dreaming’ volgde in september 1985 haar grootste artistieke en commerciële triomf met het album ‘Hounds of Love’, dat ze opnam in haar eigen thuisstudio en dat lovend werd ontvangen door recensenten en publiek.

De eerste kant bood toegankelijke popnummers zoals ‘Cloudbusting’ en ‘Running Up That Hill (A Deal with God)’, terwijl de tweede kant bestond uit ‘The Ninth Wave’, een samenhangend conceptueel muziekstuk over een drenkeling die ’s nachts op open zee vecht om te overleven.

Het succes maakte de verzamelaar ‘The Whole Story’ uit 1986 tot een logische stap.

In oktober 1989 bracht ze ‘The Sensual World’ uit, waarin ze zich liet inspireren door James Joyce.

Vanaf die periode nam de perfectionistische zangeres steeds ruimer de tijd voor nieuw werk.

In november 1993 volgde ‘The Red Shoes’, waaraan gastmuzikanten zoals Prince, Eric Clapton en Jeff Beck meewerkten en waarmee ze voor het eerst doordrongen tot de top 40 van de Amerikaanse albumlijst.

Na de verschijning van ‘The Red Shoes’ trok ze zich terug uit de openbaarheid om zich te richten op haar gezinsleven en de opvoeding van haar zoon Bertie, die in 1998 werd geboren.

Pas twaalf jaar later doorbrak ze de stilte: in november 2005 verscheen haar achtste studioalbum, het dubbelalbum ‘Aerial’, voorafgegaan door de single ‘King of the Mountain’.

In 2011 verschenen er twee nieuwe projecten van haar hand.

In mei bracht ze ‘Director’s Cut’ uit, waarop ze eerdere nummers van ‘The Sensual World’ en ‘The Red Shoes’ opnieuw interpreteerde, en in november volgde het winterse conceptalbum ’50 Words for Snow’, met onder meer het breekbare ‘Among Angels’.

Ook Elton John is op dit album te horen in het prachtige nummer ‘Snowed In At Wheeler Street’

Haar invloed op de muziekwereld bleef onverminderd groot.

Zo lieten de muzikanten van Coldplay zich voor hun single ‘Speed of Sound’ inspireren door ‘Running Up That Hill’.

In 2013 werd Bush benoemd tot Commander of the Order of the British Empire (CBE), een officiële koninklijke erkenning voor haar verdiensten voor de muziek.

In 2014 verraste ze vriend en vijand door na vijfendertig jaar afwezigheid van het podium een concertreeks aan te kondigen in het Londense Hammersmith Apollo onder de titel ‘Before the Dawn’.

De belangstelling was gigantisch: alle tweeëntwintig optredens, inclusief de snel toegevoegde extra data, waren binnen vijftien minuten uitverkocht.

De reeks werd een grote triomf en bracht acht van haar albums tegelijk terug in de Britse albumlijsten.

Zelf omschreef ze het proces met haar muzikanten en koor als een van de meest buitengewone ervaringen uit haar leven.

In de zomer van 2022 beleefde haar klassieker ‘Running Up That Hill’ een wereldwijde heropleving nadat het nummer prominent werd gebruikt in het vierde seizoen van de televisieserie Stranger Things.

Vierenveertig jaar na haar debuut belandde het nummer in juni 2022 opnieuw op de eerste plaats van de Britse hitparade en bereikte het een geheel nieuwe generatie luisteraars.

In het najaar van 2024 liet de zangeres weten weer volop goesting te hebben om de studio in te gaan voor een nieuw album.

Wie haar kent, weet dat ze haar eigen tempo bepaalt.

Vanuit haar thuisstudio in het zuiden van Engeland werkt ze in alle rust en privacy, en een aankondiging zal vermoedelijk pas volgen wanneer het muzikale resultaat helemaal voltooid is.

KK Downing: Van de Fuel for Life Tour tot de breuk met Judas Priest

In de herfst van 1986 zat KK Downing midden in de Fuel for Life Tour, de wereldtournee die Judas Priest sinds mei afwerkte voor hun album ‘Turbo’.

Met zo’n 105 concerten verspreid over Noord-Amerika, Europa en Japan was het een loodzwaar jaar.

Het podium was ronduit gigantisch en theatraal, inclusief een enorme oprijzende robot met de bijnaam The Metallian, het monster dat eerder al de hoes van ‘Defenders of the Faith’ sierde.

De traditionele zwarte studs hadden de heren ingeruild voor kleurrijkere leren pakken, een visuele stijl die naadloos aansloot bij het meer gepolijste geluid van die periode.

Hoewel de tournee een commercieel schot in de roos was met uitverkochte zalen aan de lopende band, hielden de groepsleden er onder de streep bitter weinig aan over.

Volgens zanger Rob Halford kwam de financiële eindbalans zelfs op een droge nul uit.

De kolossale, op maat gemaakte podiumconstructie, de torenhoge kosten voor trucks, tourbussen en crew, extra technici voor onder meer de elektronische drums én wat Halford omschreef als goochelarij in de boekhouding, slikten de opbrengsten integraal in.

Hij noemde het hele spektakel achteraf ronduit belachelijk duur, al was zo’n megalomane aanpak typerend voor de hardrock- en metalshows uit het midden van de jaren tachtig.

In de Verenigde Staten stond vaak Dokken in het voorprogramma.

Die Amerikaanse formatie beleefde toen haar absolute gloriedagen en scoorde flinke MTV- en radiohits met nummers als ‘In My Dreams’, gedragen door een opvallend toegankelijke en radiovriendelijke rocksound.

In Europa mocht onder meer Warlock de zalen opwarmen.

De Duitse metalband rond frontvrouw Doro Pesch wist met een rauwere aanpak en hun kersverse plaat ‘True as Steel’ het Europese publiek moeiteloos voor zich te winnen.

Ook onze contreien werden niet overgeslagen: op maandag 20 oktober 1986 zetten ze de Jaarbeurs in Utrecht op stelten, om amper een dag later, op dinsdag 21 oktober, hetzelfde kunstje over te doen in een kolkend Vorst Nationaal in Brussel.

Na een slopende show liet Downing tegenover de verzamelde pers vallen dat zijn ultieme jongensdroom eindelijk werkelijkheid was geworden: een eigen Ferrari.

Hij had de rode bolide intussen al twee jaar op stal staan, maar op de teller prijkte nog geen duizend mijl, een goeie 1600 kilometer.

Geld maakt niet gelukkig, concludeerde hij met een knipoog, als je door een tourschema van negen maanden per jaar toch nooit de tijd vindt om ermee de baan op te gaan.

Klagen deed de blonde gitarist desondanks niet. Met Judas Priest ging het na elk album crescendo en hij stond precies waar hij wilde staan: aan de absolute top.

Gehuld in een strak zwartleren pak met een roze glitterhandschoen denderde hij avond na avond zij aan zij met Glenn Tipton synchroon over het podium.

De optredens eisten fysiek wel hun tol, want buiten een korte adempauze rond Kerstmis waren de heren vrijwel continu onderweg.

Het muzikantenbestaan slorpte hem volledig op, maar hij maalde er niet om: die grenzeloze vrijheid was precies waar hij vroeger van had gedroomd.

Een doorsnee gezinsleven hoefde voor hem niet, en direct na zo’n slopende reeks optredens opnieuw de studio induiken zag hij evenmin zitten. Zijn thuis was zijn reiskoffer.

Om de torenhoge Britse belastingen te ontwijken en te genieten van de zon, had hij destijds een toevluchtsoord aan de Spaanse Costa del Sol.

Daar hadden de bandleden in alle rust gerepeteerd en aan het songmateriaal geschaafd, alvorens richting de befaamde Compass Point Studios op de Bahama’s te vliegen voor de opnames.

Veel tijd om van zijn Spaanse stulpje te genieten was Downing echter niet gegund, want het moordende tourschema duldde geen uitstel.

Judas Priest gold destijds als een van de weinige bands die al meer dan een decennium in een vaste kern samenspeelde, zonder constante personeelswissels.

Eenvoudig was dat niet altijd geweest, maar de groepsleden waren nuchter en professioneel genoeg om onderlinge meningsverschillen volwassen uit te praten.

K.K. Downing beschreef die zakelijke dynamiek later heel openhartig in zijn autobiografie Heavy Duty: Days and Nights in Judas Priest.

Het waren geen hechte stapmaten die buiten het werk bij elkaar over de vloer kwamen; zodra ze samenkwamen, ging de focus meteen op de muziek.

Net door elkaar die professionele ademruimte te gunnen, slaagden ze erin om al die jaren aan de wereldtop stand te houden.

Waren er hier destijds getuigen bij in Utrecht of Vorst Nationaal die The Metallian en de heren in vol ornaat live aan het werk hebben gezien?

Vijfentwintig jaar later, in 2011, kwam er plotseling een einde aan dat decennialange verbond en verliet KK Downing Judas Priest.

Officieel klonk het destijds nog dat alles in onderling overleg gebeurde en dat de heren als vrienden uit elkaar gingen.

De werkelijkheid bleek achteraf een pak minder fraai, want sindsdien is er flink wat vuile was buiten gehangen.

Waar destijds werd aangenomen dat hij op zijn lauweren ging rusten, bleek dat allerminst zijn bedoeling te zijn geweest.

De frustraties zaten simpelweg te diep: Downing kon zich niet meer vinden in de muzikale koers van de groep, ergerde zich aan het niveau van de liveshows en ook de sfeer onderling zat helemaal scheef.

Eigenlijk had hij gewoon nood aan een adempauze en wilde hij de deur naar Priest nooit definitief dichttrekken.

Hij kreeg dan ook al snel spijt van zijn vertrek.

Toen zijn oude strijdmakker Glenn Tipton wegens de ziekte van Parkinson noodgedwongen moest stoppen met toeren, hoopte Downing stiekem dat de telefoon zou rinkelen voor een terugkeer.

Vanuit het Priest-kamp bleef het echter muisstil. Ook voor de viering van het vijftigjarige jubileum van de band werd hij straal genegeerd, en dat steekt nog altijd.

Achter de schermen speelde zich destijds een bizar verhaal af met twee verschillende ontslagbrieven.

Het ging om veel meer dan alleen een muziekband: Judas Priest opereert zakelijk via de vennootschap Judas Priest Music Limited. Downing was daar zowel directeur als aandeelhouder van, naar eigen zeggen met een kwart van de aandelen.

De groepsnaam, de merchandising en een belangrijk deel van de zakelijke beslissingen liggen bij dat bedrijf, waardoor een formele ontslagbrief juridisch noodzakelijk was.

Zijn eerste brief uit 2011 was hoffelijk en netjes geformuleerd. Omdat Downing vond dat die versie de werkelijkheid verbloemde, stuurde hij er meteen een tweede achteraan waarin hij keihard uithaalde naar zijn ex-collega’s en de koers van de muziek.

Het management koos er destijds logischerwijs voor om enkel die eerste, diplomatieke versie naar buiten te brengen.

Volgens Downing zelf is het net die vlijmscherpe tweede brief geweest die ervoor zorgde dat de overige bandleden de deur voorgoed in het slot gooiden.

Na zijn vertrek hielden Rob Halford, Glenn Tipton en Ian Hill de touwtjes van het bedrijf stevig in handen.

Downing bleef nog jarenlang aandeelhouder, maar had naar eigen zeggen, vrijwel geen zeggenschap meer

In 2021 legde hij ook zijn mandaat als directeur definitief neer.

Zijn aandeel in de songrechten had hij in 2018 al van de hand gedaan aan Round Hill Music.

De klap bij de trouwe aanhang kwam toen keihard aan.

Veel fans reageerden stomverbaasd en diepbedroefd, zeker omdat de groep net aan de vooravond stond van de Epitaph-tour, die indertijd nota bene als de ultieme afscheidstournee werd aangekondigd.

Op online forums en sociale media overheersten ongeloof en spijt: zonder KK zou Judas Priest nooit meer hetzelfde zijn.

Tegelijkertijd toonden sommigen ook begrip: als het heilige vuur en het speelplezier weg waren, was stoppen de meest eerlijke keuze.

In de jaren daarna bleef een groot deel van de fans hem vurig missen.

De hoop op een verzoening flakkerde weer even op toen hij in 2022 kort samen met zijn oude makkers op het podium stond tijdens de inhuldiging in de Rock & Roll Hall of Fame.

Richie Faulkner, de man die de loodzware taak kreeg om zijn plek in te nemen, heeft altijd benadrukt dat je een boegbeeld als Downing niet zomaar vervangt.

Hij zat er veertig jaar en heeft de legendarische sound mee vormgegeven, liet Faulkner later optekenen.

Zijn insteek was dan ook nooit om Downing te doen vergeten, maar om zijn eigen stempel te drukken met het diepste respect voor het muzikale verleden.

Faulkner is intussen een onmisbare vaste waarde binnen Judas Priest, en de band blijft onvermoeibaar toeren, zoals met hun Faithkeepers-tournee in Europa in 2026.

Stilzitten bleek uiteindelijk niets voor Downing.

Hij besloot de gitaar weer op te pakken en stampte KK’s Priest uit de grond. Daarvoor haalde hij niemand minder dan ex-Judas Priest-zanger Tim ‘Ripper’ Owens aan boord, geflankeerd door gitarist A.J. Mills van Hostile, bassist Tony Newton van Voodoo Six en drummer Sean Elg van Deathriders.

Daarmee bewees de gitarist dat hij nog altijd over bakken energie beschikt.

Ook in 2026 stond hij nog volop in de spotlights: KK’s Priest trok die herfst op een uitgebreide Noord-Amerikaanse tournee als special guest van W.A.S.P., met een stomende mix van tijdloze Priest-klassiekers en eigen stevig werk.

Gisteren nog vandaag

Judas Priest, de goede ouwe keiharde rock (Joepie 8 januari 1975)

Rob Halford van Judas Priest in de Joepie van 18 mei 1980

Gisteren nog vandaag

Judas Priest (Poster Joepie 9 oktober 1983)

Op 9 oktober 1978 brachten de Britse rockers van Judas Priest hun vijfde studioalbum uit: Killing Machine.

Voor de Amerikaanse markt kozen ze echter voor de titel Hell Bent For Leather, omdat de oorspronkelijke naam te gevoelig lag na een recente schietpartij op de Cleveland Elementary School.

In die Amerikaanse release werd het titelnummer Killing Machine dan ook vervangen door de Fleetwood Mac-cover The Green Manalishi (With The Two Pronged Crown).

Waar de teksten net als op de voorgaande albums lekker donker bleven, koos de band muzikaal voor een meer toegankelijke en commerciële insteek.

Dat legde hen geen windeieren, want er verschenen maar liefst vier singles van de plaat: Before the Dawn, Take On the World, Evening Star en The Green Manalishi.

De grootste hit bleek echter Hell Bent For Leather. Die kraker is sindsdien nooit meer uit de live setlist verdwenen en luidt nog altijd het moment in waarop zanger Rob Halford op een Harley Davidson het podium op komt scheuren.

Judas Priest, neemt nieuwe start in Amerika (Joepie 27 juli 1980)

Judas Priest, een lesje zelfverdediging (Joepie 29 januari 1984)

Judas Priest , de nieuwe kleren van de keizers (Joepie 18 mei 1986)

Gisteren nog vandaag

Judas Priest onthutst, we schrikken zelf van onze show (Joepie 14 februari 1982)

Gisteren nog vandaag

Op 4 januari 1984 bracht het Britse Judas Priest hun negende studioalbum Defenders of the Faith uit. Hoewel Wikipedia 13 januari noemt, houdt de officiële website van de band het ook gewoon op 4 januari.

Van deze plaat verschenen drie singles: Freewheel Burning, Some Heads Are Gonna Roll en Love Bites. Vooral over de track Eat Me Alive ontstond destijds flink wat ophef in het vrome Amerika, omdat de tekst over orale seks zou gaan. Naast de bekende singles zijn overigens ook The Sentinel en Jawbreaker uitgegroeid tot absolute metalklassiekers.

Commercieel deed het album het uitstekend: in Amerika schopte de plaat het tot de achttiende plek in de Billboard-albumlijst, terwijl in Nederland de 27ste positie werd bereikt.

Tussen idealisme en kritiek: hoe Up With People de wereld wilde veranderen

Up With People was een bijzondere internationale jeugdorganisatie die in 1965 werd opgericht door J. Blanton Belk. Belk, voluit John Blanton Belk Jr., werd geboren op 4 februari 1925 in Orlando en groeide op in Richmond als zoon van een presbyteriaanse predikant.

Na zijn dienst bij de Amerikaanse marine tijdens de Tweede Wereldoorlog zette hij zich jarenlang in voor de Moral Re-Armament-beweging, afgekort MRA.

Deze internationale spirituele beweging was al in 1938 gelanceerd door de lutherse predikant Frank Buchman en ging uit van vier morele absoluten: eerlijkheid, zuiverheid, onzelfzuchtigheid en liefde.

Volgens MRA lag de wereldcrisis op het morele vlak en kon verandering van het individu de hele maatschappij transformeren. Belk wilde in de turbulente jaren zestig de jeugdige energie echter op een frissere, positievere manier kanaliseren via muziek en reizen, ver weg van de strakke religieuze toon van het vroege MRA.

Tijdens een internationale jeugdbijeenkomst op Mackinac Island in Michigan ontstond in 1965 de eerste Sing-Out, het zaadje waaruit Up With People groeide.

Drie jaar later, in 1968, werd het initiatief officieel losgekoppeld als een aparte, apolitieke en niet-confessionele educatieve non-profitorganisatie.

Dit gebeurde naar verluidt met aanmoediging van voormalig president Dwight Eisenhower. Belk leidde het geheel tot 1991 als voorzitter en president, en bleef nadien als oprichter en emeritus voorzitter betrokken.

Zijn drijfveer vatte hij krachtig samen: wie in angst leeft, bouwt muren, maar wie in vrijheid gelooft, bouwt bruggen.

De samenstelling maakte de formatie uniek in de wereld.

Een groep telde rond de driehonderd studenten en jongvolwassenen tussen de 18 en 25 jaar, afkomstig uit tal van landen.

Zij kregen precies één jaar de kans om mee te doen, waarna een nieuwe lichting het stokje overnam.

Samen zetten ze een wervelende show neer van zo’n twee uur. Het muzikale repertoire reikte van rock, jazz en country tot folk, waarbij de zangers werden bijgestaan door ervaren gitaristen en drummers.

De teksten gingen over universele thema’s zoals liefde, actuele maatschappelijke vraagstukken en rassengelijkheid, waarbij de zaal steevast werd aangespoord om mee te doen.

Ook zonder muzikaal talent was je welkom om mee te trekken, bijvoorbeeld achter de schermen als technicus, promotor of in een andere ondersteunende rol. Iedereen droeg op eigen wijze bij aan het reizende gezelschap.

Het reistempo lag hoog: per jaar legde de groep meer dan 35.000 kilometer af langs zo’n zestig steden.

De jongeren verbleven telkens hooguit drie dagen bij lokale gastgezinnen, wat zorgde voor een unieke onderdompeling in het dagelijks leven ter plaatse.

Het doel oversteeg dan ook puur amusement; het ging om ontmoeting, wereldburgerschap en educatie.

Een speciale opleidingscoördinator greep elke halte aan om deskundigen te laten spreken over lokale economie en cultuur, en organiseerde bezoeken aan bedrijven, musea en historische stadskernen.

Hoewel Up With People een non-profitorganisatie was die meestal kosteloos optrad en opbrengsten aan goede doelen schonk, veranderde het financiële plaatje voor de leden door de jaren heen.

Waar het in het begin werd voorgesteld als een nagenoeg gratis avontuur, gefinancierd door sponsors en kaartverkoop, werd vanaf de jaren zeventig een eigen bijdrage gevraagd.

Dat begon rond 1972 bij 2.400 dollar (destijds zo’n 2.200 euro), wat gecorrigeerd voor inflatie vandaag neerkomt op ruim 19.000 dollar of circa 17.300 euro.

In 1982 liep de vraagprijs op naar circa 5.300 dollar (destijds ongeveer 5.200 euro), wat vandaag eveneens goed is voor rond de 18.500 dollar, oftewel circa 16.600 euro.

In latere decennia schommelde het collegegeld veelal tussen de 10.000 dollar (ongeveer 9.000 euro) en 17.000 dollar (ongeveer 15.200 euro) per jaar of semester, waardoor deelnemers naar hedendaagse maatstaven al gauw rekening moesten houden met tienduizenden euro’s.

Ondanks beurzen en lokale fondsenwerving moesten de meesten dan ook flink sparen of sponsors zoeken om de reis te kunnen bekostigen.

De wereldwijde impact door de decennia heen was desondanks gigantisch.

Tienduizenden jongeren uit ruim honderd landen deden mee en spreken achteraf over een ervaring die hun zelfvertrouwen, leiderschap en interculturele blik voor het leven heeft gevormd.

In totaal werden via de optredens, gastgezinnen en meer dan drie miljoen uur aan vrijwilligerswerk miljoenen mensen bereikt.

Ook in de popcultuur liet de groep sporen na: door spectaculaire optredens tijdens de Super Bowl-halftime in 1976, 1980, 1982 en 1986 legde Up With People de basis voor het hedendaagse, grootschalige muziekspektakel tijdens de pauze van de finale.

Toch bleef de groep niet vrij van kritiek.

In de roerige jaren zestig zagen sommigen het als een braaf, steriel tegenwicht voor de heersende tegencultuur en protestbewegingen.

De immer aanwezige glimlach, de uniforme kleding, het hechte gemeenschapsleven onderweg en de nadrukkelijke moraal riepen bij buitenstaanders geregeld associaties op met een sekte, ook al profileerde de organisatie zich officieel als niet-sektarisch en open voor iedereen.

Bovendien bleek het intensieve model economisch kwetsbaar.

Na eerdere financiële crises, onder meer in het jaar 2000, viel in 2024 definitief het doek voor de rondreizende casts.

Door stijgende kosten, teruglopende deelnemersaantallen en te weinig sponsorgeld moest het bestuur het zogeheten VOICES-programma stopzetten.

Het tijdperk van de klassieke tourbussen is daarmee voorbij, maar het verhaal kreeg in 2025 een nieuw vervolg met de lancering van de Up with People Foundation.

Deze stichting richt zich nu op het ondersteunen van kleinschalige lokale initiatieven, projecten van oud-deelnemers en muziekprogramma’s, waardoor de idealen van ontmoeting en verbinding blijven voortleven.

Vandaag is het ook al 35 jaar geleden dat Guido Claus van de Hotsy Totsy overleed.

Toeval kan soms vreemd zijn. Toen Guido pas gestorven was, brachten Motte,Hugo Claus, Hugo Van den Berghe en andere vrienden een bezoek aan de foyer van het NTG 2 (Minnemeers), waar ik destijds werkte als foyerverantwoordelijke.

Op dat moment had ik nooit gedacht dat ik later de opvolger zou worden van Guido en dat Motte met mij zou samenwerken.

Guido verwierf vooral bekendheid als uitbater van de ‘Hotsy Totsy Jazz Club’ in Gent.

Het verhaal van de zaak startte in 1973. In dat jaar richtte zijn jongste broer Johan Claus (1938-2009) het pand in op de hoek van de Hoogstraat met de Oude Houtlei, op dat moment een winkel van Duizend Vuren.

Hij decoreerde het café met het idee om de gelijknamige ‘Hotsy Totsy Club’ van Al Capone uit het Chicago van de jaren dertig na te volgen.

In datzelfde jaar nog liet hij de exploitatie over aan zijn broer Guido, die er zijn levenswerk van maakte.

Het unieke interieur, de gezellige sfeer en de markante persoonlijkheden van Guido en zijn levensgezellin Motte droegen bij aan de reputatie van het artiestencafé, die tot ver buiten de landsgrenzen bekend was.

Ook broer Hugo Claus en vele anderen waren er graag geziene gasten, die er geregeld een kaartje kwamen leggen.

Aan de zijmuur van de Oude Houtlei hangt trouwens nog altijd een lofgedicht van Hugo Claus op Guido en op de club, getiteld ‘Achter deze gevel hier’.

De ‘Hotsy Totsy’ is als authentiek Gents artiestencafé al ruim een halve eeuw een begrip en blijft tot op de dag van vandaag een geliefde pleisterplaats voor iedereen met een hart voor kunst en cultuur.

De club kent dan ook heel wat legendarische verhalen.

Op 17 maart 1983 stelde Hugo Claus er zijn langverwachte meesterwerk ‘Het verdriet van België’ voor aan pers en publiek, en ook Miek & Roel presenteerden er ooit een van hun albums.

Bijzonder pikant was het onverwachte bezoek van cultactrice Laura Gemser.

De in Indonesië geboren en in Nederland opgegroeide Gemser was halverwege de jaren zeventig wereldberoemd geworden als de titelheldin in de Italiaanse filmhit ‘Emanuelle nera’ (‘Black Emanuelle’).

Hoewel de roddelpers haar en Sylvia Kristel destijds graag uitspeelde als elkaars exotische rivales, kenden beide dames elkaar al uit het Nederlandse modellenmilieu van begin jaren zeventig.

Van echte afgunst was geen sprake; er heerste vooral collegiaal respect en ze konden hartelijk lachen om de spelingen van het lot.

Dat leidde in de Hotsy Totsy tot een onbetaalbaar moment: Gemser stapte de zaak binnen precies op het ogenblik dat de blanke Emmanuelle zelve, Sylvia Kristel, er aan de toog zat met haar toenmalige minnaar Hugo Claus.

Zo zaten beide wereldberoemde erotische iconen van de jaren zeventig plots gezellig onder hetzelfde Gentse dak.

Naast kastelein was Guido Claus een veelzijdig podiumartiest.

Van 1986 tot 1991 vormde hij samen met Jan Albert De Bruyne (alias ‘Prof. Arnoldus Goedbier’) het muzikale straattheaterduo ‘Twee Wezen’.

In september 1986 speelde hij mee in de toneelbewerking van Elsschots ‘Lijmen & Het been’ bij het NTG, en hij vertolkte daarnaast een tiental filmrollen, onder meer in ‘De Loteling’ (1973), ‘Vrijdag’ (1981) en ‘Hector’ (1987).

Toen Guido in november 1991 plotseling overleed, zette Motte de zaak met succes voort samen met Patrick De Graeve als de nieuwe patron.

Later ging zij aan de slag voor de mensen van het cultuurcafé Geus van Gent.

Patrick heeft de Hotsy Totsy vervolgens met hart en ziel verder geleid tot 2007, waarna Lara Haeck het roer als nieuwe patrones heeft overgenomen.

Maurice Maeterlinck, zijn muzen en de blauwe vogel: het verhaal achter een historische Nobelprijs

Vandaag is het exact 115 jaar geleden dat bekend werd gemaakt dat de Franstalige Gentse auteur Maurice Maeterlinck de Nobelprijs voor Literatuur toegekend kreeg.

De officiële uitreiking in Stockholm volgde een maand later, op 10 december 1911.

Maeterlinck was wegens gezondheidsredenen zelf niet aanwezig op de ceremonie in Zweden; de Belgische minister Charles C.M.A. Wauters nam de gouden medaille en het diploma namens hem in ontvangst en sprak ook tijdens het feestelijke banket.

Maeterlinck zou uitgroeien tot een van de absolute grootmeesters van de wereldliteratuur, onlosmakelijk verbonden met zijn meesterwerk ‘L’Oiseau bleu’.

Tot op de dag van vandaag blijft hij de enige Belgische Nobelprijswinnaar in de literatuur.

Zijn levensverhaal begon op 29 augustus 1862 om halfnegen in de ochtend, in het ouderlijk huis aan de Peperstraat in Gent.

Zijn welgestelde Franstalige ouders, Polydore Maeterlinck en Mathilde Van den Bossche, bezorgden hem een zorgeloze kindertijd in de Gentse binnenstad en tijdens de zomervakanties op het landgoed van de familie in Oostakker.

Langs het kanaal Gent-Terneuzen keek hij urenlang naar de passerende zeeschepen, wat zijn levenslange fascinatie voor verre verten, reizen en het water aanwakkerde.

Bij zijn grootmoeder speelde hij intussen maar wat graag riddertje in een kasteel te Zwijnaarde.

Zijn schooltijd aan het streng-katholieke jezuïetencollege Sainte-Barbe aan de Savaanstraat liet echter diepe sporen na.

Samen met latere literaire vrienden zoals Charles Van Lerberghe en Grégoire Le Roy verzette hij zich tegen de verstikkende discipline van de paters, een periode die hij later als een ware foltering omschreef.

Het kweekte bij hem een blijvende afkeer voor het burgerlijke dogma van de stad, wat zich onder meer uitte in zijn vernietigende oordeel over de Gentse Sint-Annakerk.

Hij noemde het gebouw een tempel die niets meer is dan vloekende stenen, en een kind naar zo’n lelijke kerk sturen bestempelde hij ronduit als een misdaad.

Na zijn rechtenstudies aan de Gentse universiteit schreef Maeterlinck zich in 1886 in als advocaat bij de Gentse balie.

Zijn praktijk liep al snel spaak: hij had een grondige hekel aan de bureaucratie van het gerechtshof, en toen hij een Vlaamse boer moest verdedigen die geen woord Frans sprak, stuitte hij hardvochtig op de taal- en klassenkloof in het toenmalige rechtssysteem.

Hij legde zijn toga definitief neer om zich aan de letteren te wijden.

In 1890 zette de Franse criticus Octave Mirbeau hem op de wereldkaart toen hij Maeterlincks stuk ‘La Princesse Maleine’ vergeleek met Shakespeare.

Terwijl Parijs aan zijn voeten lag, reageerde de Gentse burgerij lauw en onbegrijpend op zijn mysterieuze teksten.

Maeterlinck voelde zich miskend in wat hij zag als een bekrompen en provinciaal klimaat.

Ook met de opkomende Vlaamse Beweging botste het.

Hij was weliswaar trots op zijn Vlaamse wortels en middeleeuwse mystiek, maar weigerde in het Nederlands te schrijven, omdat hij het Frans als de enige universele taal zag, waardoor hij door Vlaamsgezinden als fransquillon werd weggezet.

Rond 1897 trok hij definitief de Gentse deur achter zich dicht.

In 1895 had hij in Brussel al de Franse sopraan en actrice Georgette Leblanc ontmoet, de jongere zus van Maurice Leblanc, de geestelijke vader van de verhalen over Arsène Lupin.

Georgette was in 1891 getrouwd met de Spanjaard Juan Buenaventura Minuesa, een gewelddadig huwelijk dat ze na een jaar ontvluchtte, maar dat wegens het strikte katholieke Spaanse recht nooit ontbonden kon worden.

Hierdoor leefden Georgette en Maeterlinck ruim twintig jaar ongehuwd samen.

Zij werd zijn vurige muze, raadgever en artistieke vertolkster. Maeterlinck schreef toneelrollen speciaal voor haar in stukken als ‘Monna Vanna’ en ‘Ariane et Barbe-Bleue’.

Toen componist Claude Debussy Maeterlincks stuk ‘Pelléas et Mélisande’ tot opera bewerkte, liep het echter grondig mis.

Maeterlinck had de rol van Mélisande beloofd aan Georgette, maar Debussy wees de titelrol zonder overleg toe aan de Schotse sopraan Mary Garden. Maeterlinck, die een geoefend bokser was en hield van een stevige krachtmeting, was buiten zinnen van woede.

Gewapend met een wandelstok trok hij naar het Parijse appartement van Debussy om verhaal te halen, dreigde hem een pak rammel te geven en daagde de componist formeel uit tot een duel.

Debussy weigerde de confrontatie aan te gaan en bleef volgens getuigenissen ontredderd in zijn zetel zitten met reukzout binnen handbereik.

Vrienden wisten Maeterlinck uiteindelijk te kalmeren, waardoor het niet tot een treffen met pistolen of zwaarden kwam, maar de vete werd publiekelijk voortgezet.

In een open brief in de Franse krant Le Figaro hoopte Maeterlinck vurig dat de première op een klinkende mislukking zou uitdraaien.

De opera werd desondanks een historisch succes, maar Maeterlinck weigerde koppig de voorstelling ooit bij te wonen.

Debussy stierf in 1918 zonder dat het ooit tussen beiden goedkwam.

Pas in 1920 liet Maeterlinck zich in New York overhalen om de opera voor het eerst te zien, waarin Mary Garden nog steeds de hoofdrol zong.

Na afloop gaf de schrijver ruiterlijk toe dat hij al die jaren ongelijk had gehad: Debussy had een geniaal meesterwerk geschapen en Mary Garden was de volmaakte Mélisande geweest.

In Frankrijk woonden Maurice en Georgette eerst in het Normandische Gruchet-Saint-Siméon, om in 1907 te verhuizen naar de historische abdij van Saint-Wandrille in Fontenelle.

Daar organiseerden ze spraakmakende openluchtvoorstellingen waarbij het publiek van zaal naar zaal en door de abdijtuinen wandelde, terwijl Leblanc de hoofdrollen vertolkte.

Ondertussen voltooide hij in 1908 zijn wereldberoemde symbolistische meesterwerk ‘L’Oiseau bleu’.

Dit sprookjesspel volgt de arme houthakkerskinderen Tyltyl en Mytyl, die door de fee Bérylune worden uitgestuurd om de mysterieuze blauwe vogel te zoeken voor haar zieke dochtertje.

Vergezeld door de bezielde geesten van alledaagse zaken zoals Brood, Vuur, Water, Hond en Kat, dwalen ze door droomwerelden zoals het Land van de Herinnering en het Koninkrijk van de Toekomst.

Telkens als ze een vogel vangen, verandert het dier van kleur of sterft het.

Pas bij hun ontwaken in hun eenvoudige hut ontdekken ze dat hun eigen tortelduifje een blauwe glans heeft.

Het werk werd hét universele symbool voor het ongrijpbare geluk, dat men vaak ver weg zoekt, terwijl het al die tijd thuis binnen handbereik ligt in het genieten van het alledaagse en het delen met anderen.

Tijdens de Parijse theaterproducties van ‘L’Oiseau bleu’ in het Théâtre de l’Odéon kruisten nieuwe wegen elkaar.

Terwijl Georgette Leblanc het Licht speelde, trad ook de jonge Franse actrice Renée Dahon aan, die zowel de rol van Tyltyl als Mytyl op de planken bracht.

De ontmoeting tussen de gevierde auteur en de ruim dertig jaar jongere actrice leidde rond 1913 tot een geheime romance.

Na jaren van oplopende spanningen achter de schermen verbrak Maeterlinck in 1918 definitief zijn relatie met Georgette Leblanc.

Georgette bleef ontredderd achter, speelde later nog de hoofdrol in de avant-gardistische film ‘L’Inhumaine’ en overleed in 1941 in Zuid-Frankrijk.

Op 15 februari 1919 trouwde Maurice in Châteauneuf-de-Contes met Renée Dahon, die haar eigen theatercarrière opgaf om zich volledig aan haar man en zijn literaire bezigheden te wijden.

In 1924 kochten ze het kasteel van Médan als zomerverblijf, en vanaf 1930 vestigden ze zich aan de Côte d’Azur in het luxueuze marmeren paleis Orlamonde op de heuvel van Cap de Nice.

Twee jaar later verhief koning Albert I Maeterlinck in de adelstand tot graaf, waardoor Renée gravin werd.

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog vluchtte het echtpaar noodgedwongen via Parijs, Spanje en Portugal naar New York, waar ze de oorlogsjaren in ballingschap doorbrachten.

Renée verzorgde de ouder wordende schrijver met grote toewijding.

Na de bevrijding keerden ze in 1947 terug naar Orlamonde in Nice.

Daar overleed Maurice op 6 mei 1949 geheel onverwacht aan een hartaanval. Renée wijdde de rest van haar leven aan het beheer van zijn literaire erfenis en bleef in Orlamonde wonen tot haar dood in december 1969, waarna de urnen met hun as samen werden bijgezet in het mausoleum op het landgoed.

Pas jaren na zijn overlijden kwam de verzoening met zijn geboortestad definitief tot stand.

Ter gelegenheid van zijn honderdste geboortejaar plaatste de Maurice Maeterlinck-stichting in 1962 een bronzen gedenkplaat met zijn portret in profiel, ontworpen door kunstenaar Louis Lafaye, aan zijn geboorteplek in de Peperstraat.

Het oorspronkelijke achttiende-eeuwse herenhuis werd in 1971 deels verbouwd voor diensten van de Christelijke Mutualiteit (CM) en in 2008 uiteindelijk volledig gesloopt voor nieuwbouw en een hotelproject, waarna de bronzen plaat opnieuw een ereplaats kreeg op de gevel van de nieuwbouw.

Daarnaast eert Gent haar nobelprijswinnaar met het bewaarde Maeterlinck-kabinet in de Veldstraat en een eigen straatnaam.

De meest poëtische herinnering is echter te vinden aan de Ajuinbrug en de Predikherenlei.

Daar hangen in een boom die over het water van de Leie buigt meer dan dertig lichtgevende, blauwe origamivogels.

Dit lichtkunstwerk, ‘Les oiseaux de Mr. Maeterlinck’, werd door de Franse ontwerpstudio Pitaya gecreëerd voor het Lichtfestival van 2012 en mocht wegens groot succes permanent blijven.

Elke avond, van zonsondergang tot middernacht, lichten de blauwe vogels zachtjes op boven het kabbelende water, als een blijvende groet aan de Gentenaar die de wereld leerde zoeken naar het geluk.

Vandaag herdenken we Yves Montand, die precies 35 jaar geleden, op 9 november 1991, overleed aan een hartaanval. Hij werd 70 jaar.

De Franse zanger en acteur werd op 13 oktober 1921 geboren als Ivo Livi in Monsummano Alto, een dorpje bij het Italiaanse Florence.

Op de vlucht voor het fascistische bewind van Mussolini verhuisde het gezin al snel naar Frankrijk. Ivo groeide op in Marseille, waar hij verschillende baantjes combineerde: hij werkte in het kapsalon van zijn oudere zus, verdiende de kost als havenarbeider en trad op als zanger in nachtclubs.

Bij die optredens koos hij voor de artiestennaam Yves Montand. Toen hij als tiener een artiestennaam nodig had, herinnerde hij zich hoe zijn moeder hem vroeger naar binnen riep als hij buiten speelde of het tijd was om te eten. In haar mix van Toscaans dialect en Frans klonk dat als ‘Ivo, monta!’ (kom naar boven).

Daarvan maakte hij Montand (aanvankelijk nog gespeld als Montant).

Zijn voornaam was al eerder verfranst naar Yves, toen het gezin in 1929 de Franse nationaliteit kreeg.

Yves Montand begon als music-hallzanger en bouwde een indrukwekkend repertoire op in het Franse chanson.

Zijn vroege successen waren lichtvoetig en Amerikaans geïnspireerd, zoals ‘Dans les plaines du Far West’. In 1944 werd hij in Parijs opgemerkt door Édith Piaf, die zijn mentor werd, hem hielp een breder repertoire te ontwikkelen en met wie hij een relatie kreeg.

Samen deelden ze ook het witte doek in ‘Étoile sans lumière’ (1946).

Het grote artistieke keerpunt kwam met de samenwerking met dichter Jacques Prévert, die veel van zijn belangrijkste teksten schreef.

Het bekendste is ‘Les Feuilles mortes’ (wereldberoemd geworden als ‘Autumn Leaves’). Andere Prévert-klassiekers die hij zong, zijn onder meer ‘Barbara’, ‘Les Enfants qui s’aiment’ en ‘Sanguine’. In 1962 wijdde hij zelfs een volledig album aan diens werk.

Daarnaast werkte hij nauw samen met Francis Lemarque, die onder meer ‘À Paris’ schreef.

Montand koos bewust voor poëtische kwaliteit die paste bij zijn aardse en charismatische podiumpersoonlijkheid, wat leidde tot evergreens als ‘C’est si bon’, ‘Sous le ciel de Paris’, ‘La Bicyclette’ en ‘Le Temps des cerises’.

Een van mijn persoonlijke favorieten blijft ‘Au Cabaret de la Dernière Chance’, dat hij in 1989 opnam.

De tekst is van Pierre Barouh en de muziek van Anita Vallejo, afkomstig uit het muzikale spektakel ‘Le Kabaret de la dernière chance’ (1985).

Het bezingt de verloren zielen die samenkomen in een cabaret als ultiem toevluchtsoord om nog even de zorgen weg te dansen.

Montand beschouwde het zelf als een van de mooiste opnames uit zijn hele carrière.

Zijn internationale filmdoorbraak volgde in 1953 met de spannende klassieker ‘Le Salaire de la Peur’ van regisseur Henri-Georges Clouzot.

Op 22 december 1951 stapte Yves Montand in het huwelijksbootje met actrice Simone Signoret in Saint-Paul-de-Vence, de plaats waar ze elkaar in augustus 1949 hadden ontmoet.

Jacques Prévert, een hechte vriend van Signoret uit de artistieke kring rond het Café de Flore en later ook van Montand, had hen aan elkaar voorgesteld in La Colombe d’Or.

Prévert en restaurateur Paul Roux traden op als officiële getuigen bij de ceremonie, die werd voltrokken door burgemeester Marius Issert.

Het koppel bleef onafscheidelijk tot aan de dood van Signoret in 1985. Samen schitterden ze zowel op de planken als in de verfilming ‘Les Sorcières de Salem’ (1957), naar Arthur Millers ‘The Crucible’.

Later vond Yves Montand nieuw geluk bij zijn assistente Carole Amiel, met wie hij van 1987 tot aan zijn dood samenbleef en een zoon kreeg, Valentin Montand.

Eind jaren vijftig stak Montand de Atlantische Oceaan over.

Hij boekte succes op Broadway met een eigen one-manshow en vertolkte rollen in Hollywoodproducties zoals ‘Sanctuary’ (1961), ‘Goodbye Again’ (1961), ‘My Geisha’ (1962) en ‘Let’s Make Love’ (1960).

Tijdens de opnames van die laatste film ontstond in 1960 een korte, intense romance met Marilyn Monroe.

Beide koppels – Montand en Signoret, Monroe en Arthur Miller – verbleven in aanpalende bungalows van het Beverly Hills Hotel.

Toen hun partners tijdelijk afwezig waren, groeide het contact uit tot een wekenlange affaire.

Het haalde breed de wereldpers, maar Montand keerde resoluut terug naar Signoret en benadrukte altijd dat hij haar nooit zou verlaten.

Voor Monroe woog het emotioneel veel zwaarder en bracht het haar wankele huwelijk met Miller een fatale slag toe.

In 1970 speelde Montand naast Barbra Streisand in de musicalfilm ‘On a Clear Day You Can See Forever’ van Vincente Minnelli, waarin hij psychiater Marc Chabot vertolkte.

Hij stond aanvankelijk weigerachtig tegenover het project en vroeg opzettelijk een gage van vierhonderdduizend dollar in plaats van de geboden tweehonderdduizend, hopend dat de studio zou afhaken.

Dat deden ze vreemd genoeg niet.

De samenwerking op de set verliep professioneel, maar stroef; Streisand eiste de volle schijnwerpers op en Montand zag veel van zijn muzikale scènes sneuvelen in de montagekamer.

Toch wist hij met zijn typische Franse flair nummers als ‘Melinda’ en ‘Come Back to Me’ overtuigend op de plaat te zetten.

Vanaf eind jaren zestig kreeg zijn politieke engagement gestalte in een legendarische reeks films met regisseur Costa-Gavras, waaronder ‘Z’ (1969), ‘L’Aveu’ (1970) en ‘État de siège’ (1973).

In 1986 zette hij een magistrale kroon op zijn filmloopbaan als de sluwe boer César Soubeyran in het tweeluik ‘Jean de Florette’ en ‘Manon des Sources’ van Claude Berri.

Yves Montand vond zijn laatste rustplaats op het Parijse kerkhof Père-Lachaise, aan de zijde van Simone Signoret.

Jaren na zijn heengaan laaide er nog een opmerkelijke kwestie op.

Aurore Drossart hield al lang vol dat Montand haar vader was, iets waar de zanger tijdens zijn leven principieel nooit DNA voor had willen afstaan.

Na een gerechtelijk bevel eind 1997 werd zijn lichaam in maart 1998 opgegraven voor een postuum verwantschapsonderzoek.

In juni 1998 volgde het definitieve wetenschappelijke oordeel: Aurore Drossart was geen biologische dochter van Yves Montand.

Yves Montand, hoe lelijker ze werd, hoe meer ik van Simone Signoret ging houden.

Jaren later, in 2004, volgde er een duistere onthulling die zijn reputatie verder overschaduwde.

Catherine Allégret, de dochter van Simone Signoret uit een eerder huwelijk en dus Montands stiefdochter, bracht het boek ‘Un monde à l’envers’ uit.

Daarin deed ze de schokkende bewering dat Montand haar vanaf haar vijfde levensjaar seksueel had misbruikt.

Yves Montand, drie vrouwen hebben van mij een succes gemaakt (Story 19 augustus 1986)

G.N.V.

Simone Signoret: de grote liefde, het noodlot en Yves Montand

In 1943 kruiste regisseur Yves Allégret het pad van Simone Signoret. Twee jaar later, in 1945, deed zij haar eerste serieuze ervaring op als filmactrice in zijn film Les démons de l’aube.

Diezelfde zomer kregen zij samen een kindje dat helaas niet bleef leven.

Op 16 april 1946 werd hun dochter Catherine Allégret geboren.

Datzelfde jaar brak Signoret definitief door met de film Macadam, een rol die haar het jaar daarop de Prix Suzanne Bianchetti opleverde.

Signoret en Allégret stapten in 1948 in het huwelijksbootje, maar in augustus 1949 verliet zij hem alweer door een plotselinge, hevige verliefdheid op zanger en acteur Yves Montand.

Ze ging meteen met Montand samenwonen en in december 1951 gaven de twee elkaar het jawoord. Hun huwelijk hield uiteindelijk stand tot haar dood, ondanks de geruchtmakende affaires van Montand.

De meest spraakmakende daarvan vond plaats in 1960 op de set van de musical Let’s Make Love, waar hij een relatie zou hebben gehad met Marilyn Monroe.

Artistiek vonden Signoret en Montand elkaar eveneens: ze stonden meerdere keren samen op de planken en voor de camera.

Zo schitterden ze zij aan zij in de Franse theater- en filmversie van Arthur Millers The Crucible, die in 1957 op het witte doek werd uitgebracht als Les Sorcières de Salem onder regie van Raymond Rouleau.

Gisteren nog vandaag

Op oudejaarsavond, 31 december 1988, gebeurde er iets heel bijzonders in een ziekenhuis in het Zuid-Franse Nice.

De toen 67-jarige Yves Montand mocht zich namelijk voor de allereerste keer vader noemen. Zijn 27-jarige vrouw Carole Amiel schonk die dag het leven aan hun zoon Valentin.

Gisteren nog vandaag

Marilyn Monroe op stap met Yves Montand en Arthur Miller in Parijs

Gisteren nog vandaag

Simone Signoret vocht om zijn liefde en overwon (Piccolo oktober 1961)

Gisteren nog vandaag

Jean Seberg: icoon van de jaren 60, doelwit van de FBI

Foto van de Amerikaanse actrice Jean Seberg met haar toekomstige tweede man, de Franse schrijver, vertaler, filmregisseur en diplomaat Romain Gary.

Had ze geen eigenwijze grootvader gehad, dan had Jean Seberg gewoon Carlson geheten.

Maar toen opa Edward in het leger ging, besloot hij dat de Nieuwe Wereld al te vol was met Carlsons.

Hij veranderde zijn familienaam in Seberg, naar de klaterende rivieren in de Zweedse bergen.

Tientallen jaren later zag Jean op 13 november 1938 het levenslicht in een klein stadje in het Amerikaanse midwesten.

De piepjonge Jean maakte haar filmdebuut in 1957, toen ze uit maar liefst 18.000 kandidates werd gekozen voor de titelrol in ‘Saint Joan’, over het leven van de controversiële Jeanne d’Arc.

Het leek wel een voorteken voor haar eigen omstreden bestaan.

De film flopte grandioos en Seberg werd door de critici genadeloos neergesabeld.

Regisseur Otto Preminger gaf haar echter een tweede kans in ‘Bonjour Tristesse’, waardoor Jean voor het eerst neerstreek in haar toekomstige tweede vaderland Frankrijk.

Op de set viel ze voor de charismatische François Moreuil en niet veel later stapte het koppel in het huwelijksbootje.

Jean woonde in Frankrijk tijdens de hoogtijdagen van de vernieuwende Nouvelle Vague en groeide al snel uit tot het gezicht van deze stroming.

Haar rol in de baanbrekende klassieker ‘À bout de souffle’, aan de zijde van Jean-Paul Belmondo, werd unaniem bejubeld.

Het was een wereld van verschil met de giftige recensies aan het begin van haar carrière.

Niet alleen haar spel, maar ook haar uitstraling maakte diepe indruk.

Met haar korte pixie cut, Bretonse streepjestruien en natuurlijke make-up was ze een verfrissing tussen de zwaar opgemaakte actrices van haar tijd.

Ze groeide uit tot een van de meest invloedrijke stijliconen van de jaren zestig.

Tegen het einde van de swinging sixties liep het huwelijk met Moreuil op zijn laatste benen en verbleef Jean steeds vaker in Hollywood.

Aan die Amerikaanse carrière kwam echter een abrupt einde toen ze op een zwarte lijst belandde.

In het paranoïde politieke klimaat van die tijd steunde Jean openlijk burgerrechtenorganisaties zoals de NAACP en doneerde ze aanzienlijke bedragen aan de Black Panther Party.

Dat alarmeerde de Amerikaanse inlichtingendiensten.

Jean werd het mikpunt van COINTELPRO, een geheim programma van de FBI gericht op het intimideren en zwartmaken van politiek actieve figuren.

Uit later vrijgegeven documenten bleek dat de FBI doelbewust valse roddels naar de pers lekte.

Zo werd beweerd dat haar ongeboren kind niet van haar echtgenoot was, maar van een kopstuk van de Black Panther Party.

De meedogenloze lastercampagne eiste een zware tol; Jean raakte getraumatiseerd en het kindje overleed kort na de vroeggeboorte.

Het huwelijk dat ze in 1972 met filmmaker Dennis Berry aanging, bracht evenmin rust.

Ze vervreemdde van hem en raakte verzeild in een destructieve relatie met Ahmed Hasni.

Gekweld door zware depressies ondernam Seberg meerdere zelfmoordpogingen.

Op 30 augustus 1979 verdween Jean spoorloos uit haar Parijse appartement.

Negen dagen later, op 8 september, trof de politie haar levenloze lichaam aan op de achterbank van haar auto, gewikkeld in een deken, niet ver van haar woning.

Naast haar lag een leeg flesje barbituraten en een afscheidsbriefje voor haar zoon met de woorden: vergeef me, ik kan niet meer leven met mijn zenuwen.

Toch rezen er meteen twijfels over de officiële conclusie van zelfmoord.

Het alcoholpercentage in haar bloed was zo hoog dat ze volgens experts comateus moet zijn geweest, waardoor het nagenoeg onmogelijk was dat ze zelf naar de auto was gelopen en was weggereden.

Of er sprake was van opzet door derden is nooit opgehelderd, waardoor haar tragische dood altijd met vraagtekens omgeven zal blijven.

Jean Seberg ligt begraven op het kerkhof van Montparnasse in Parijs.

Gisteren nog vandaag

De onsterfelijke stem van Leonard Cohen

Vandaag is het precies tien jaar geleden dat Leonard Cohen op 7 november 2016 op 82-jarige leeftijd overleed, en dat is een mooi moment om stil te staan bij zijn bijzondere nalatenschap.

Zijn artistieke loopbaan begon in 1956, toen hij na zijn studies aan de slag ging als dichter. In april 1960, op 25-jarige leeftijd, kwam hij aan op het Griekse eiland Hydra, op zoek naar een zonnige en goedkope plek om te schrijven.

Het eiland was toen een toevluchtsoord voor buitenlandse kunstenaars, zonder auto’s, met nauwelijks elektriciteit en zonder stromend water.

In september van dat jaar kocht hij met een erfenis van zijn grootmoeder een vervallen eeuwenoud huis op de heuvel voor 1.500 dollar.

Het had een groot terras met uitzicht over de haven, maar geen elektriciteit of sanitair; ’s avonds brandden er petroleumlampen en kaarsen.

Cohen noemde die aankoop later een van de slimste beslissingen van zijn leven en hield het huis tot zijn dood.

Daar ontmoette hij in het voorjaar van 1960 de Noorse Marianne Ihlen, die toen net door haar man, de schrijver Axel Jensen, was verlaten en alleen achterbleef met hun pasgeboren zoontje.

De intense en open relatie tussen Cohen en Marianne duurde zo’n zeven jaar en werd een van de belangrijkste relaties in Cohens leven.

Marianne werd zijn muze en inspireerde onder meer de klassiekers ‘So Long Marianne’ en ‘Hey, That’s No Way to Say Goodbye’.

Ze staat ook afgebeeld op de achterkant van het album ‘Songs From a Room’.

Op Hydra leefden ze eenvoudig: Cohen stond vroeg op en schreef de ochtend door op zijn typemachine op het terras, terwijl Marianne hem elke ochtend een verse bloem op zijn bureau legde.

Hij werkte er aan zijn eerste roman ‘The Favourite Game’ en aan ‘Beautiful Losers’, en vond er de rust die hij elders miste.

Zelfs nadat hun relatie eindigde, bleven ze elkaar jarenlang schrijven.

Toen Marianne in 2016 stervende was, stuurde Cohen haar een ontroerende afscheidsbrief waarin hij schreef dat hij haar spoedig zou volgen.

Ze overleed op 28 juli van dat jaar, enkele maanden voor Cohen zelf.

Pas vanaf 1966, toen hij al 32 jaar oud was, begon hij zelf liedjes te schrijven en te zingen. Met ‘Suzanne’ (eerst door Judy Collins opgenomen in 1966) scoorde hij in 1967 en 1968, samen met zijn debuutalbum, zijn eerste grote succes in Europa, met name in Frankrijk.

In die periode verhuisde hij naar de Verenigde Staten en bracht hij een hele reeks albums uit.

Na een wat stillere periode kreeg zijn muziek opnieuw de wind in de zeilen dankzij de steun en bewondering van artiesten als Nick Cave en The Sisters Of Mercy.

Dit leidde tot hernieuwd commercieel succes met iconische albums als ‘Various Positions’, met tijdloze nummers als ‘Dance Me To The End Of Love’ en ‘Hallelujah’, en later ‘I’m Your Man’, met klassiekers als ‘Take This Waltz’ en ‘First We Take Manhattan’.

Vooral ‘Hallelujah’, dat in december 1984 op single verscheen, kent een fascinerende geschiedenis.

Cohen schreef het nummer in het New Yorkse Royalton Hotel en had oorspronkelijk wel tachtig strofes vol Bijbelse referenties op papier staan.

Aanvankelijk verdween het nummer een beetje in de anonimiteit, tot John Cale van The Velvet Underground een bewerking opnam voor het Cohen-tributealbum ‘I’m Your Fan’.

Het was die versie die de jonge singer-songwriter Jeff Buckley inspireerde om in 1994 zijn inmiddels legendarische cover op te nemen voor zijn enige studioalbum ‘Grace’.

Bob Dylan was een van de eersten die het nummer live bracht: hij zong het in 1988 twee keer (in Montreal en Los Angeles), maar nam het daarna nooit meer op in zijn concerten

Daarna volgde een haast eindeloze stroom aan versies van uiteenlopende artiesten zoals Willie Nelson, Michael McDonald, Susan Boyle en Bono.

In 2004 nam de Canadese k.d. lang een krachtige versie op (op haar album Hymns of the 49th Parallel), die later grote successen zou boeken, onder meer met een tweede plaats in Canada en hoge noteringen in Scandinavië.

Twee jaar later, in 2006, bereikte het Noorse kwartet Espen Lind, Kurt Nilsen, Alejandro Fuentes en Askil Holm de eerste plaats in Noorwegen.

In het Verenigd Koninkrijk bereikte de versie van Alexandra Burke, winnares van het vijfde seizoen van The X Factor, tijdens de kerst van 2008 zelfs de eerste plaats in de hitparade.

Daardoor stonden voor het eerst in 51 jaar twee versies van hetzelfde nummer op één en twee in de Britse charts, met Burke aan de top en Jeff Buckley op de tweede plaats, terwijl Cohen zelf op nummer 36 opdook.

In Vlaanderen kwamen Natalia en Gabriel Ríos in februari 2010 op nummer één binnen in de Ultratop met een benefietversie voor de slachtoffers van de aardbeving in Haïti, een positie die ze met onderbrekingen vijf weken vasthielden.

Tot op de dag van vandaag duikt het nummer nog regelmatig op in talentenjachten.

Dat we Cohen op latere leeftijd nog zo intensief op het podium hebben mogen meemaken, had ironisch genoeg een pijnlijke aanleiding.

In 2004 ontdekte hij dat zijn voormalige manager (en kortstondige partner) Kelley Lynch een groot deel van zijn vermogen had verduisterd, naar schatting tussen de 5 en ruim 8 miljoen dollar.

Hij spande in 2005 een civiele rechtszaak tegen haar aan bij de Superior Court in Los Angeles en won: de rechtbank veroordeelde Lynch tot het terugbetalen van zo’n 9,5 miljoen dollar.

Dat geld heeft hij echter nooit ontvangen.

Cohen was daardoor vrijwel blut en moest noodgedwongen weer de wereld rondtrekken om financieel overeind te blijven.

Lynch werd later, in 2012, wel veroordeeld tot 18 maanden gevangenisstraf, maar dat was wegens aanhoudende stalking en intimidatie, niet voor de diefstal zelf.

Dat leverde een aantal onvergetelijke concerten op, waaronder zijn memorabele passage in het Minnewaterpark in Brugge in 2008, wat zijn eerste Belgische optreden sinds 1993 was.

Datzelfde jaar werd hij terecht opgenomen in de Rock ‘n’ Roll Hall of Fame.

In 2012 volgde nog een magisch optreden op het Gentse Sint-Pietersplein, herinneringen die velen nog altijd koesteren aan een van de allergrootste meesters van het woord en het lied.

De meester van het woord: over de onverwoestbare nalatenschap van Leonard Cohen

‘The Partisan’ geldt als een van de meest beklijvende nummers uit het vroege repertoire van Leonard Cohen, maar anders dan velen denken, schreef hij het niet zelf.

De wortels van het nummer liggen diep in het Franse verzet van de Tweede Wereldoorlog, en meer specifiek in het opmerkelijke levensverhaal van een Frans-Russische muzikante.

De vrouw achter de muziek werd in oktober 1917 in Sint-Petersburg geboren als Anna Betoelinskaja.

Na het uitbreken van de Russische Revolutie vluchtte haar moeder met haar naar Frankrijk.

Ze groeide op aan de Côte d’Azur en bouwde later in Parijs een reputatie op als zangeres en gitariste in het cabaret Shéhérazade.

Haar artiestennaam Marly koos ze simpelweg door met haar vinger door een Parijs telefoonboek te bladeren.

Toen Frankrijk in 1940 door de nazi’s werd bezet, vluchtte Marly via Spanje en Portugal naar Groot-Brittannië. In Londen sloot ze zich aan bij de kring van de Vrije Fransen rond Charles de Gaulle.

Overdag hielp ze als vrijwilligster bij het puinruimen na de zware Duitse bombardementen tijdens de Blitz, en ’s avonds trad ze op voor geallieerde soldaten en verzetslieden.

Haar allergrootste bijdrage aan het verzet leverde ze met haar gitaar en haar stem. In 1941 schreef ze, diep geraakt door berichten over de strijd van Sovjet-partizanen tegen de Duitse bezetter, een strijdlied in het Russisch: ‘Pesnja partizan’.

Toen verzetsleider Emmanuel d’Astier de La Vigerie, schrijver Joseph Kessel en diens neef Maurice Druon haar het nummer in Londen hoorden spelen, waren ze diep onder de indruk.

Kessel en Druon schreven er een Franse tekst bij, en zo ontstond ‘Le Chant des partisans’.

De melodie werd door verzetslieden gefloten en opgenomen voor Radio Londres, de Franstalige uitzendingen van de BBC.

Twee keer per dag klonk het karakteristieke gefloten motief door de radioluidsprekers als herkenningsmelodie van het programma ‘Honneur et Patrie’.

Dat fluiten had een praktisch doel: het sneed helder door eventuele Duitse stoorzenders heen en kon door ondergrondse strijders in het veld gefloten worden als discreet herkenningsteken.

Het lied groeide uit tot het officiële volkslied van het Franse maquis en de binnenlandse strijdkrachten.

Naast dit strijdbare epos componeerde Marly in Londen in 1943 nog een ander, veel melancholischer nummer: ‘La complainte du partisan’.

De tekst werd geschreven door Emmanuel d’Astier de La Vigerie, de vooraanstaande verzetsleider die onder de schuilnaam Bernard opereerde.

Waar ‘Le Chant des partisans’ een vurige oproep tot de wapens was, verklankte ‘La complainte’ de eenzaamheid, het verlies en de opoffering van de individuele verzetsstrijder, die zijn have en goed achterlaat.

Ook dit lied werd destijds via Radio Londres uitgezonden naar het bezette Frankrijk en groeide uit tot een stil volkslied van hoop en ondergronds verzet.

Na de bevrijding werd Anna Marly door generaal Charles de Gaulle persoonlijk bedankt, waarbij hij haar gitaar omschreef als haar eigen verzetswapen.

Ze ontving later de hoogste Franse onderscheidingen, waaronder het Légion d’honneur.

Hoewel ze na de oorlog verder de wereld rondreisde, muziek bleef schrijven (onder meer voor Édith Piaf) en zich uiteindelijk in de Verenigde Staten vestigde, bleef ze in Frankrijk voor altijd bekend als ‘la troubadour de la Résistance’.

In 1944 vertaalde de Amerikaanse componist en liedjesschrijver Hy Zaret de Franse woorden van ‘La complainte du partisan’ naar het Engels.

Zaret zou later wereldberoemd worden als tekstschrijver van de klassieker ‘Unchained Melody’.

Leonard Cohen leerde het lied al op vijftienjarige leeftijd kennen tijdens een progressief jeugdzomerkamp in de bossen van Quebec. De rauwe, sobere sfeer en de thematiek van een eenzame strijder die have en goed achterlaat om tegen het fascisme te vechten, lieten een onuitwisbare indruk op hem achter.

Toen Cohen in 1969 werkte aan zijn tweede album, ‘Songs from a Room’, besloot hij het nummer in Nashville op te nemen met producer Bob Johnston.

Cohen combineerde de Engelse vertaling van Hy Zaret met het oorspronkelijke Franse refrein en een strofe van Emmanuel d’Astier.

Zijn kenmerkende, diepe voordracht werd aangevuld met akoestische gitaar en ingetogen achtergrondzang van onder meer zangeres Corlynn Hanney, wat het nummer een tijdloos en plechtig karakter gaf.

‘The Partisan’ werd een vast en geliefd onderdeel van zijn optredens, ook tijdens zijn latere wereldtournees tussen 2008 en 2013, waarbij de akoestische spanning en de overgang tussen het Engels en het Frans het publiek telkens weer ademloos stil wisten te krijgen.

50 jaar geleden: waarom de wereld Linda McCartney zo verkeerd begreep

In de herfst van 1976 werd er in de media nog altijd bijzonder hard geoordeeld over Linda McCartney.

Was ze nu écht zo lastig, of deed ze alleen maar zo? Was het terecht dat buitenstaanders haar zagen als een rare, onhandige figuur, een soort jonge Edith Bunker?

Ze had tenslotte de meest begeerde vrijgezel van het Westen ingepikt: Paul McCartney.

Dat een Beatle veranderde in een toegewijde huisvader, paste simpelweg niet in het vertrouwde plaatje.

Linda kreeg het dan ook zwaar te verduren, al trokken de McCartneys zich er weinig van aan.

Het publiek verwachtte dat Paul zou trouwen met een filmster, een prinses of op z’n minst zijn oude vriendin Jane Asher.

Iemand die in een kristallen koets rondreed, voor het volk zwaaide en perfect in het sprookje paste.

Geen gewone, eerder getrouwde Amerikaanse vrouw die wars was van alle opsmuk en gewoon leefde.

Dat Paul juist voor Linda koos, doorbrak de droomwereld: opeens bleek dat ook Beatles gewoon menselijk konden zijn. Sprookjes worden immers zelden werkelijkheid.

Anders dan veel mensen dachten, was Linda overigens geen familie van George Eastman, de oprichter van het Kodak-concern.

Aan die verwarring was ze zelf, volkomen onbedoeld, mede schuldig.

Ze was immers een succesvolle popfotografe uit New York.

Haar vader was een flamboyante en gefortuneerde advocaat, een echte showman die zijn oorspronkelijke Joodse familienaam Leopold Vail Epstein officieel had laten veranderen in Lee Eastman.

Hij deed dat om het heersende antisemitisme in de toenmalige juridische wereld te omzeilen en vlotter toegang te krijgen tot de conservatieve Amerikaanse zakenelite.

Haar moeder, Louise Sara Lindner, kwam evenmin uit een bescheiden nest: zij was de erfgename van het vermogende Amerikaanse warenhuis- en supermarktbedrijf The Lindner Coy (The Lindner Company) uit Cleveland, Ohio, opgericht door haar vader Max Lindner.

De eerste vonk sloeg over op 15 mei 1967 in de Londense club The Bag O’Nails in Soho, toen ze als fotograaf aan het werk was voor een boek over de Londense popscene en Paul daar met vrienden iets dronk.

Vier dagen later, op 19 mei 1967, zagen ze elkaar opnieuw tijdens de officiële presentatie van het album ‘Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band’ in het huis van Brian Epstein.

Daar zette ze The Beatles voor haar lens en wisselden Paul en Linda telefoonnummers uit.

Daarna gebeurde het onvermijdelijke. Nadat de verloving tussen Paul en actrice Jane Asher in de zomer van 1968 definitief op de klippen liep, trok Paul naar Linda en nodigde haar uit naar Londen.

Hij viel voor deze hasjrokende, vrijgevochten feminist.

Ze had een kort huwelijk achter de rug met Joseph Melville See Jr., een geologiestudent die later werkzaam was als geoloog en antropoloog.

Uit dat huwelijk was dochter Heather geboren, en Linda maakte van haar progressieve opvattingen over seks geen enkel geheim.

Toch begon na het huwelijk het gezeur over ‘Yesterday’, ‘Michelle’ en al die andere clichés.

De kranten schreven destijds harde dingen over haar.

Ze werd neergezet alsof ze het er doelbewust op had gemunt om Paul te strikken, als een soort veredelde groupie.

Zelfs het feit dat ze destijds meereisde met The Beatles werd haar later nog nagedragen.

Paul zei later dat dit volstrekt onterecht was.

In werkelijkheid was ze warm, grappig en verzorgend, een soort earth mother die vooral om haar familie en dieren gaf.

Mensen die haar kenden, beschreven haar als eerlijk en recht voor zijn raap: ze zei wat ze dacht, soms bot, soms met humor, en liet zich niet zomaar de mond snoeren.

Ze had een gezonde dosis Amerikaanse zelfverzekerdheid en een vrije geest, maar bleef nuchter en familiegericht.

Linda had in 1976 ondanks alle roem lak aan het glitter- en glamourleven.

Ze was geen schoonheidskoningin en kwam niet uit een adellijk geslacht. I

Integendeel, ze had een nuchtere, directe en down-to-earth houding.

Ze hield van eenvoud, natuur en vrijheid, en had zich bewust afgekeerd van haar rijke New Yorkse achtergrond en het warenhuisfortuin van haar familie.

‘Ik ben gewoon,’ zei ze later zelf.

Ze kleedde zich casual, maakte zich zelden op en had weinig op met status of high society.

Paul noemde haar een bevrijdende invloed, iemand die hem leerde dat dingen ‘gewoon mogen’ (‘It’s allowed’), zonder al te veel poespas of zelfbeperking.

Toen Paul op 10 april 1970 via een meegestuurd persbericht bij zijn soloalbum wereldkundig maakte dat The Beatles definitief uit elkaar gingen, leidde dat tot miljoenen bedroefde fans en een oorverdovend geraas in de media.

Zelf stortte Paul finaal in elkaar; hij voelde zich nutteloos en radeloos.

Dankzij Linda kwam hij erbovenop tijdens een lang verblijf op High Park Farm, hun boerderij bij Campbeltown op het Schotse schiereiland Kintyre.

Ze leerde haar man paardrijden en was zijn steun en toeverlaat in de periode na Het Einde.

Schapen scheren, honden fokken en scharrelen in een moestuin vol aardappelen en groenten, het deed hem zichtbaar goed.

Die diepe liefde voor de natuur en het buitenleven zat diep.

Linda vond het de allerbeste opvoeding voor de kinderen. Jaren later zou ze er baanbrekende vegetarische kookboeken en een hele voedingslijn van maken, maar in 1976 was het simpelweg hun dagelijks leven.

Het gezin bestond toen uit dochter Heather (veertien, uit Linda’s eerste huwelijk), Mary (zeven) en Stella (vijf).

Als ze op tournee gingen, reisden de kinderen altijd mee; het gezinsleven ging voor alles.

Linda stopte de kinderen zelf in bed en kookte ’s avonds wanneer ze de tijd had.

Ze was een toegewijde moeder die haar prioriteiten glashelder had: familie, natuur en vrijheid boven glamour of publieke goedkeuring.

Toen Paul haar vroeg om in Wings te spelen, kon ze nog bijna niets.

Hij zou haar pianoles geven.

De pers reageerde heftig: er deden verhalen de ronde dat ze zou hebben zitten huilen in de kleedkamer en het podium niet op durfde.

Later zei ze dat het steeds beter ging en dat ze oprecht plezier kreeg in het optreden.

Haar zang was simpel en ongepolijst en deed Paul denken aan de vroege rocksound uit de jaren vijftig.

Soms zat er een steekje los, maar daar maakte hij zich niet druk om.

Over haar muzikale kwaliteiten en zangtalent deden hardcore Beatles-fans vaak schamper, maar mede dankzij haar werd Wings een enorm succesvolle band, met toonaangevende albums als ‘Band On The Run’ uit 1973 en ‘Venus and Mars’ uit 1975.

Het echte ‘probleem’ van Paul en Linda in 1976 was simpelweg dat ze te gewoon waren gebleven.

Te rechttoe-rechtaan. Ze weigerden uitgedoste poppen te spelen die op een glitterpodium dansten, zoals veel fans en journalisten graag zagen.

Linda kwam in interviews soms wat direct over, maar dat was begrijpelijk: ze was zo vaak afgebrand in de pers dat ze er genoeg van had om voortdurend verkeerd begrepen te worden.

In september 1977 werd hun zoon James geboren en het gezinsgeluk spatte van hun leven af, tot de onheilstijding eind 1995: borstkanker.

Het bracht een pijnlijk trauma uit zijn jeugd terug, want zijn moeder Mary was aan diezelfde ziekte gestorven toen Paul veertien was.

Linda McCartney was niet zomaar een van de vrouwen in het leven van Paul McCartney, maar dé vrouw: zijn absolute anker.

Ze stierf op 17 april 1998, pas 56 jaar oud. ‘Ik heb een jaar gehuild,’ bekende Paul later over het verlies van zijn grote liefde.

In een huwelijk van 29 jaar brachten Paul en Linda McCartney welgeteld slechts elf dagen zonder elkaar door, toen Paul in 1980 in Tokio gevangen zat.

De woorden die Paul in 1976 vol vertrouwen uitsprak, kregen achteraf een wrange en diep ontroerende lading: ‘Linda en ik zijn van plan nog lang te leven. Nog heel lang en gelukkig.’

Gisteren nog vandaag

45 jaar geleden, in Saint-Tropez, raakte Johan Stollz al zijn platen kwijt

Hoewel hij veel meer was dan de zanger van één megahit, overschaduwde ‘Concerto voor Natasha’ toch zijn hele loopbaan.

Johan Stollz toerde de wereld rond en bleef tot op hoge leeftijd zingen en meewerken aan televisieprogramma’s, tot hij op 3 april 2018 op 88-jarige leeftijd overleed.

Zijn levensverhaal begon op 2 januari 1930 in Eeklo.

Hij werd geboren als Jan Stolle, als enige zoon van Marie Tourny en houthandelaar Henry Stolle uit de Kerkstraat.

Al op vierjarige leeftijd speelde hij piano en toen hij zeven was, gaf hij zijn eerste optredens op familiefeestjes.

Het pianospelen leerde hij aan de plaatselijke muziekschool. Een toekomst in de houthandel zag hij niet zitten, dus ging hij piano studeren aan het conservatorium in Gent.

Toch behaalde hij ook een diploma aan de normaalschool, en hij werkte noodgedwongen nog enkele jaren bij het postorderbedrijf Unigro en als ambtenaar in zijn geboortestad.

In het Eeklose collectieve geheugen staat hij trouwens ook gegrift als Christus aan het kruis: in 1948 werd op de Markt van Eeklo een groots openlucht-Mariaspel opgezet voor het 500-jarig bestaan van het klooster Onze-Lieve-Vrouw Ten Doorn, waarin Stollz die rol op zich nam.

Met zijn muziek en culturele engagement bracht hij altijd een stukje Eeklo naar de wereld en gold hij als een ware ambassadeur van de stad.

In mei 2017 ontving hij op het stadhuis dan ook de Stadsmedaille, de hoogste eer die Eeklo kan toekennen.

Zijn echte muzikale carrière startte als pianist in het huisorkest van dancing ‘The Circle’.

Later richtte hij ‘The Greenlights’ op, waarna al snel contracten volgden in Amsterdam, Oostenrijk en de rest van de wereld.

De grote doorbraak kwam er dankzij de BRT-liedjeswedstrijd ‘Canzonissima’.

In 1967 schreef de toen 37-jarige Stollz het nummer ‘Verlangen’ voor Anneke Soetaert.

Een jaar later deed hij zelf mee met zijn romantische vakantieballade ‘Concerto voor Natasha’.

Hij eindigde tweede na Liliane Saint-Pierre met ‘Wat moet ik doen’, maar zijn nummer werd de absolute commerciële winnaar.

Het weelderig gearrangeerde lied groeide uit tot een van de grootste Vlaamse hits ooit en verkocht 200.000 exemplaren in binnen- en buitenland.

Rond dat succes bouwde hij zorgvuldig een herkenbaar imago op als charmeur: met zonnebril, aan de witte piano, en gezegend met een zachte stem en ultra-romantische teksten waarmee hij menig vrouwenhart sneller deed slaan.

Zijn nummer over de dansende Hongaarse zigeunerin uit het dorp zonder hotel was daar het absolute summum van.

Stollz speelde zijn personage met verve, altijd piekfijn in het wit gekleed en rijdend in een grote crèmekleurige Amerikaanse wagen met zijn initialen op de deuren.

Tijdens de jaren zeventig speelde hij overal ter wereld in bars, casino’s en hotels.

Hij bouwde vriendschappen op met sterren als Gilbert Bécaud, Frank Sinatra en Sophia Loren, en speelde zelfs ten huize van Elisabeth Taylor en Richard Burton.

Opvallend was dat hij over zijn leeftijd niet altijd eerlijk was; hij trok er vaak gerust een jaar of acht vanaf, een van zijn vele kleurrijke fabuleringen.

Begin jaren tachtig dook hij opnieuw op televisie op als coach van de West-Vlaamse ploeg in de BRT-wedstrijd de ‘Baccara-beker’.

Met in totaal 1,1 miljoen verkochte platen staat Johan Stollz op de 74ste plaats van bestverkochte Belgische artiesten aller tijden, in een lijst die wordt aangevoerd door Salvatore Adamo met meer dan 80 miljoen exemplaren.

Die verdienste bleef niet onopgemerkt: in 2007 ontving hij de negentiende Fakkel Award en in 2010 werd hij geëerd in ‘De Eregallerij’.

Tussen 2005 en 2008 beleefde hij een heropstanding bij het brede publiek als vaste gastmuzikant in de Eén-quiz ‘De Tabel van Mendeljev’, samen met Stijn Meuris en Frank Vander Linden van De Mens.

Vander Linden herinnert hem als een schitterende, gedreven pianist die praktisch elke standard kende, moeiteloos moderne nummers oppikte en letterlijk muziek ademde, geholpen door het elektrische pianootje dat standaard in zijn kleedkamer stond.

Collega-muzikant en componist Miguel Wiels, die Stollz al kende sinds zijn eigen debuut in de showbizz, noemde hem eveneens een ambachtelijke vakman met een gigantische repertoirekennis, een harde werker en bovenal een bijzonder innemende man.

Stollz genoot zichtbaar van de hernieuwde aandacht, die hem weer heel wat optredens opleverde.

Als 86-jarige wist hij in 2016 via het VIER-programma ‘The Show Must Go On’ zelfs een jonge generatie kijkers te bekoren.

In diezelfde periode bracht hij met ‘Meesterlijke Melodieën’ zijn laatste plaat uit.

Die titel vatte zijn uitzonderlijke talent als componist treffend samen: een artiest met een feilloos gevoel voor harmonie, ritmiek, sterke arrangementen en tijdloze melodieën